Ο φάκελλος των κεκοιμημένων μένει ανοιχτός, μέχρι συντελείας του κόσμου

- Κύριε Παναγόπουλε, αφού μετά τον θάνατο, κρίνεται η τύχη του ανθρώπου, τι μπορούν να κάνουν τα μνημόσυνα και οι ευχές της Εκκλησίας σε έναν κεκοιμημένο;
- Δεν ξέρω άμα έχεις προσέξει μερικές δίκες. Αναφέρεται ότι κάποιος δικάστηκε, αλλά έκανε έφεση στον Άρειο Πάγο και μειώθηκε η ποινή του ή αφέθηκε ελεύθερος. Κίνησε δηλ. τις διαδικασίες και αγωνίστηκε, για να αφεθεί ελεύθερος ή να μειώσει την ποινή του.
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τους κεκοιμημένους. Κρίθηκε για παράδειγμα κάποιος από το Θεό, ότι απέτυχε στη ζωή και κολάστηκε, όμως εν τη αγάπη Του αφήνει ο Χριστός την Εκκλησία, να παλέψουν οι άνθρωποι που είναι πίσω και τον αγαπούνε, να τον βοηθήσουν. Ναι μεν είναι κολασμένος, είναι στην φυλακή, μπορεί όμως κάποιος, να του κάνει ανετοτέρα τη φυλακή.
Αν του πας 2 κουβέρτες εκεί που κοιμάται στο τσιμέντο, δεν θα είναι καλύτερα γι' αυτόν; Ή του πας λίγο ζεστό φαγητό, δεν θα αισθανθεί ελαφρότερα, κάπως διαφορετικά;
Ο φάκελλος των κεκοιμημένων μένει ανοιχτός, μέχρι συντελείας του κόσμου και δια της Εκκλησίας δύναται να επηρεαστεί ευμενώς, πάντοτε η υπόθεση και του σεσωσμένου και του κολασμένου. Ο σεσωσμένος να αγιαστεί ακόμα περισσότερο και ο κολασμένος να έρθει σε ένα καλύτερο τόπο...

Δημήτριος Παναγόπουλος ο Ιεροκήρυκας

Η περιπλάνηση της ψυχής μετά τον θάνατο και το Ψυχοσάββατο.

Τι γίνεται η ψυχή τις πρώτες ημέρες μετά τον θάνατο; Πολλές φορές αναρωτιόμασταν. Ιδιαίτερα όταν ο χαμός ενός αγαπημένου μας προσώπου είναι ακόμα νωπός…

Για διάστημα δύο ημερών η ψυχή απολαύει σχετικής ελευθερίας και έχει δυνατότητα να επισκεφθεί τόπους που της ήταν προσφιλείς στο παρελθόν, αλλά την Τρίτη ημέρα μετακινείται σε άλλες σφαίρες.

Εδώ ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης απλώς επαναλαμβάνει τη διδασκαλία που η Εκκλησία ήδη γνωρίζει από τον 4ο αιώνα, όταν ο άγγελος που συνόδευσε τον Αγ. Μακάριο Αλεξανδρείας στην έρημο,…του είπε, θέλοντας να ερμηνεύσει την επιμνημόσυνη δέηση της Εκκλησίας για τους νεκρούς την Τρίτη ημέρα μετά θάνατο:

«Όταν γίνεται η προσφορά της αναίμακτης θυσίας (μνημόσυνο στη θεία λειτουργία) στην Εκκλησία την τρίτη ημέρα, η ψυχή του κεκοιμημένου δέχεται από τον φύλακα άγγελο της ανακούφιση για τη λύπη που αισθάνεται λόγω του χωρισμού της από το σώμα… Στο διάστημα των δύο πρώτων ημερών επιτρέπεται στην ψυχή να περιπλανηθεί στον κόσμο, οπουδήποτε εκείνη επιθυμεί, με τη συντροφιά των αγγέλων που τη συνοδεύουν.

Ως εκ τούτου η ψυχή, επειδή αγαπά το σώμα, μερικές φορές περιφέρεται στο οίκημα στο οποίο το σώμα της είχε σαβανωθεί, περνώντας έτσι δύο ημέρες όπως ένα πουλί που γυρεύει τη φωλιά του. Αλλά η ενάρετη ψυχή πλανιέται σε εκείνα τα μέρη στα οποία συνήθιζε να πράττει αγαθά έργα. Την τρίτη ημέρα, Εκείνος ο Οποίος ανέστη ο Ίδιος την τρίτη ημέρα από τους νεκρούς καλεί την ψυχή του Χριστιανού να μιμηθεί τη δική Του ανάσταση, να ανέλθει στους Ουρανούς όπου θα λατρεύει το Θεό όλων.»

Στην Ορθόδοξη νεκρώσιμη ακολουθία, ο Αγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός περιγράφει παραστατικά την κατάσταση της ψυχής η οποία, έχοντας μεν αφήσει το σώμα αλλά παραμένοντας στη γη, είναι ανίκανη να επικοινωνήσει με τους αγαπημένους της τους οποίους βλέπει: «Οίμοι, οίον αγώνα έχει η ψυχή χωριζόμενη εκ του σώματος! Οίμοι, πόσα δακρύει τότε, και ουχ υπάρχει ο ελεών αυτήν! Προς τους αγγέλους τα όμματα ρέπουσα, άπρακτα καθικετεύει προς τους ανθρώπους τας χείρας εκτείνουσα, ουκ έχει τον βοηθούντα. Διό, αγαπητοί μου αδελφοί, εννοήσαντες ημών το βραχύ της ζωής, τω μεταστάντι την ανάπαυσιν, παρά Χριστού αιτησώμεθα, και ταις ψυχαίς ημών το μέγα έλεος».

Σε γράμμα του προς τον αδελφό μιας αποθνήσκουσας γυναίκας, ο Όσιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος γράφει:

«Η αδελφή σου δεν θα πεθάνει. Το σώμα του ανθρώπου πεθαίνει, αλλά η προσωπικότητά του συνεχίζει να ζει. Απλώς μεταφέρεται σε μια άλλη τάξη ζωής… Δεν είναι εκείνη που θα βάλουν στον τάφο. Εκείνη βρίσκεται σε έναν άλλο τόπο όπου θα είναι ακριβώς το ίδιο ζωντανή όσο και τώρα. Τις πρώτες ώρες και ημέρες θα βρίσκεται γύρω σου. Μόνο που δεν θα λέει τίποτα και εσύ δεν θα μπορείς να την δεις. Θα είναι όμως ακριβώς εδώ.

Να το έχεις αυτό στο νου σου. Εμείς που μένουμε πίσω θρηνούμε για τους κεκοιμημένους, όμως για εκείνους τα πράγματα είναι αμέσως πιο εύκολα. Είναι πιο ευτυχισμένοι στη νέα κατάσταση. Όσοι έχουν πεθάνει και κατόπιν επαναφέρθηκαν στο σώμα διαπίστωσαν ότι το σώμα ήταν μια πολύ στενάχωρη κατοικία. Και η αδελφή σου θα αισθάνεται έτσι. Είναι πολύ καλύτερα εκεί, και εμείς νοιώθουμε οδύνη σαν να της έχει συμβεί κάτι απίστευτα κακό! Θα μας κοιτάζει και σίγουρα θα μένει κατάπληκτη με την αντίδρασή μας».

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η ανωτέρω περιγραφή των πρώτων δύο ημερών του θανάτου αποτελεί γενικό κανόνα, ο οποίος κατά κανένα τρόπο δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Πράγματι τα περισσότερα παραδείγματα από την Ορθόδοξη γραμματεία, δεν συνάδουν με αυτόν τον κανόνα, και ο λόγος είναι φανερός: οι άγιοι, μην έχοντας καμιά απολύτως προσκόλληση στα εγκόσμια και ζώντας σε διαρκή προσδοκία της αναχώρησής τους για την άλλη ζωή, δεν ελκύονται καν από τους τόπους όπου έπρατταν τα αγαθά τους έργα αλλά ξεκινούν αμέσως την άνοδο τους στους Ουρανούς.

Άλλοι, ξεκινούν την άνοδο τους πριν το τέλος των δύο ημερών για κάποιον ειδικό λόγο που μόνον η Θεία Πρόνοια γνωρίζει.

Από την άλλη οι σύγχρονες «μεταθανάτιες» εμπειρίες, ατελείς καθώς είναι, ανήκουν όλες στον εξής κανόνα: η «εξωσωματική» κατάσταση αποτελεί μόνο το ξεκίνημα της αρχικής περιόδου ασώματης «περιπλάνησης» της ψυχής στους τόπους των επιγείων δεσμών της. Όμως κανείς από αυτούς τους ανθρώπους δεν έχει παραμείνει νεκρός για αρκετό χρονικό διάστημα, έστω μέχρι να συναντήσει τους αγγέλους που πρόκειται να τον συνοδεύσουν.

Οι επικριτές της Ορθόδοξης διδασκαλίας για την μετά θάνατον ζωή, θεωρούν ότι τέτοιες αποκλίσεις από το γενικό κανόνα για την μεταθανάτια εμπειρία αποδεικνύουν την ύπαρξη «αντιφάσεων» στην Ορθόδοξη διδασκαλία. Αυτοί οι επικριτές όμως είναι απλώς και μόνο προσκολλημένοι στις «κατά γράμμα» ερμηνείες. Η περιγραφή των πρώτων δύο ημερών, καθώς και των επομένων, σε καμιά περίπτωση δεν αποτελεί κάποια μορφή δόγματος. Είναι απλώς ένα «μοντέλο», το οποίο μάλιστα εκφράζει την πιο συνηθισμένη χρονική σειρά των εμπειριών της ψυχής μετά τον θάνατο.

Οι πολλές περιπτώσεις, τόσο στην Ορθόδοξη γραμματεία όσο και στις αναφορές σύγχρονων σχετικών εμπειριών, όπου οι νεκροί έχουν στιγμιαία εμφανιστεί στους ζωντανούς μέσα στην πρώτη ή τις δύο πρώτες ημέρες μετά το θάνατο, μερικές φορές σε όνειρα, είναι παραδείγματα που επαληθεύουν το ότι όντος η ψυχή συνήθως παραμένει κοντά στη γη για κάποια σύντομη χρονική περίοδο. Κατά την τρίτη ημέρα, και συχνά πιο πριν, η περίοδος αυτή φθάνει στο τέλος της.

Τα μνημόσυνα είναι ο καλύτερος δικηγόρος για τις ψυχές των κεκοιμημένων.

Παναγία Ψα Παλαιόκηπος Μυτιλήνη

 «Τα μνημόσυνα είναι ο καλύτερος δικηγόρος για τις ψυχές των κεκοιμημένων. Έχουν τη δυνατότητα και από την κόλαση να βγάλουν την ψυχή. Κι εσείς σε κάθε Θεία Λειτουργία να διαβάζετε κόλλυβα για τους κεκοιμημένους. Έχει νόημα το σιτάρι: Σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ (Α’ Κορινθ. 15,42), δηλαδή συμβολίζει το θάνατο και την ανάσταση του ανθρώπου, λέει η Γραφή…».

Όσιος Παΐσιος ο Αγιορείτης

Το καλύτερο από όλα τα μνημόσυνα που μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους

Το καλύτερο από όλα τα μνημόσυνα που μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους είναι η προσεκτική ζωή μας, ο αγώνας που θα κάνουμε, για να κόψουμε τα ελαττώματα μας και να λαμπικάρουμε την ψυχή μας.

Γιατί η δική μας ελευθερία από τα υλικά πράγματα και από τα ψυχικά πάθη, εκτός από τη δική μας ανακούφιση, έχει ως αποτέλεσμα και την ανακούφιση των κεκοιμημένων προπάππων όλης της γενιάς μας.

Οι κεκοιμημένοι νιώθουν χαρά όταν ένας απόγονος τους είναι κοντά στο Θεό. Αν εμείς δεν είμαστε σε καλή πνευματική κατάσταση, τότε υποφέρουν οι κεκοιμημένοι γονείς μας, ο παππούς μας, ο προπάππος μας, όλες οι γενεές.

Αν όμως είμαστε σε καλή πνευματική κατάσταση, ευφραίνονται, γιατί και αυτοί έγιναν συνεργοί να γεννηθούμε και ο Θεός κατά κάποιο τρόπο υποχρεώνεται να τους βοηθήσει. Αυτό δηλ. που θα δώσει χαρά στους κεκοιμημένους είναι να αγωνισθούμε να ευαρεστήσουμε στον Θεό με τη ζωή μας, ώστε να τους συναντήσουμε στον Παράδεισο και να ζήσουμε όλοι μαζί στην αιώνια ζωή.

Επομένως, αξίζει τον κόπο να χτυπήσουμε τον παλιό μας άνθρωπο, για να γίνει καινός και να μη βλάπτει πια ούτε τον εαυτό του ούτε τους άλλους ανθρώπους, αλλά να βοηθά και τον εαυτό του και τους άλλους, είτε ζώντες είναι είτε κεκοιμημένοι.

Αγ. Παΐσιος

Γιατί κάνουμε μνημόσυνα και τί ωφελούν τους κοιμηθέντες.

Ερώτησις:
Πάτερ, γιατί κάνουμε μνημόσυνα και τί ωφελούν τους κοιμηθέντες, τα τριήμερα, τα εννιάμερα, τα σαράντα και τα παγκόσμια μνημόσυνα;

Απάντησις:
Άκουσε  παιδί μου, τα τριήμερα τα κάνουμε για να παρακαλέσουμε τον Πατέρα τον Υιόν και το Άγιον Πνεύμα να ελεήσει την ψυχήν του κοιμηθέντος ,επειδή ο Θεός είναι Τρισυπόστατος.

Τα εννιάμερα τα κάνουμε ,για να παρακαλέσουμε τα εννέα Ουράνια τάγματα των Αγγέλων για  να δεηθούν προς τον Θεόν, μαζί με μας , υπέρ της ψυχής του κοιμηθέντος.

Τα Ψυχοσάββατα

               Eπειδή έτυχε πολλούς χριστιανούς να τους βρει ό θάνατος στην ξενητειά, ανάμεσα σε αλλόθρησκους, ή στη θάλασσα από ναυάγια, ή σε ακατοίκητους απόκρημνους τόπους χωρίς να τους δεί μάτι ανθρώπου, ή ακόμη γιατί ήσαν φτωχοί και άποροι και έρημοι στον κόσμο και κανείς δεν φρόντισε για τα μνημόσυνα τους, κι έφυγαν δίχως ακολουθία και ψαλμωδίες, από φιλανθρωπία κινούμενοι οι άγιοι Πατέρες όρισαν τα Ψυχοσάββατα. Έτσι όσοι τυχόν στερήθηκαν των νεκρώσιμων προσευχών και ακολουθιών μνημονεύονται μαζί με τους άλλους κεκοιμημένους αδελφούς σε ορισμένη μέρα, αφού είναι γνωστό πόσο μεγάλη ωφέλεια τους προξενεί ή μνημόνευση αυτή.

Ορίστηκε το Ψυχοσάββατο μια μέρα πριν από την Κυριακή της Απόκρεω όχι τυχαία. Επειδή η Κυριακή αυτή μας προβάλλει την Κρίση και τη Δευτέρα Παρουσία, έτσι την προηγούμενη   μέρα μνημονεύοντας  τις   ψυχές  εκλιπαρούμε το φοβερό Κριτή να επιδείξει όλη τη φιλανθρωπία του και να κατατάξει τα προσφιλή μας πρόσωπα στην ουράνια Βασιλεία του. Επίσης, επειδή πρόκειται την επομένη Κυριακή να πενθήσουμε για την εξορία του Αδάμ από τον Παράδεισο, παρακαλούμε την ήμερα του Ψυχοσαββάτου να μη συμβεί αυτό ξανά με τους δικούς μας.

Αφιερώθηκε στις ψυχές η μέρα του Σαββάτου και πάλι όχι τυχαία. Επειδή Σάββατο σημαίνει «κατάπαυση» έτσι τη μέρα αυτή παύοντας οι άνθρωποι τις συνήθεις εργασίες όλης της εβδομάδας, θα πρέπει να θυμηθούν ιδιαίτερα τις ψυχές τους, αφού τελικά πρόκειται όλοι να πεθάνουμε και στη συνέχεια να κριθούμε.

Αυτή η καθιέρωση των Ψυχοσαββάτων έγινε πράξη της Εκκλησίας από τα Αποστολικά χρόνια, αφού γνώριζαν οι θείοι Πατέρες μας πόσο ωφελούν τις ψυχές των νεκρών τα μνημόσυνα, οι ελεημοσύνες και οι λειτουργίες. Πραγματικά λαμβάνουν άνεση οι ψυχές πού μνημονεύονται όπως μας βεβαιώνουν πλείστα παραδείγματα από τους βίους των Αγίων μας.

Ο άγιος Μακάριος, πού πολύ προσευχόταν για τους νεκρούς, είχε την απορία αν μ' αυτό τους προσφέρει κάτι θετικό. Μια μέρα βρήκε στο δρόμο ένα ξηρό κρανίο, το πήρε στα χέρια του και το ρώτησε για το θέμα αυτό. Και το κρανίο του απάντησε πώς πραγματικά λαμβάνουν μεγάλη άνεση όταν ο Άγιος προσεύχεται γι' αυτούς. Είναι ακόμη γνωστό πώς ή αγία Θεοδώρα ή Βασίλισσα με τις προσευχές και τις δεήσεις ευσεβών ανδρών απάλλαξε από την κόλαση τον εικονομάχο Θεόφιλο.

Συστήνει τα Ιερά μνημόσυνα όλη η χορεία των αγίων Πατέρων; Ο άγιος Γρηγόριος ό Θεολόγος στον επιτάφιο λόγο του για τον αδελφό του Καισάριο. Ο ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας την προς Φιλιππησίους Επιστολή. Ο Μέγας Αθανάσιος πού λέγει πώς κι αν είσαι υπερβέβαιος για την αγιότητα του νεκρού σου, μην παραλείψεις τις προσευχές με κερί και λάδι. Είναι αυτά που δέχεται ό Θεός και για αντάλλαγμα ανακουφίζει τον αμαρτωλό και παρέχει μισθό στο δίκαιο. Ωφέλειαν έχει και αυτός που τελεί το μνημόσυνο, αφού έτσι δείχνει αγάπη φροντίζοντας για τη σωτηρία των νεκρών. Συμβαίνει ακριβώς το ίδιο με την περίπτωση που αλείφεις κάποιον με μυρωδικό, πρώτος εσύ ευωδιάζεις. Ενώ όσοι στερούν τους νεκρούς τους από μνημόσυνα τους αδικούν κι έτσι αμαρτάνουν.

Π. Ευέλθων Χαραλάμπους

Ο χαρισματούχος και αναστάσιμος καλός ποιμένας της Εκκλησίας

Εκδόσεις  "Ορθόδοξος Κυψέλη" 

Πηγή: http://www.impantokratoros.gr

Μνημονεύσεις νεκρών στη Πρόθεση

Έλεγε ο Γέροντας: Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης

Μνημονεύσεις νεκρών στη Πρόθεση  (προκαταρκτικό της Θ. Λειτουργίας)

- Όταν ο Ιερέας βγάζει μερίδες και μνημονεύει τα ονόματα των πιστών στην Ιερά Πρόθεση κατεβαίνει Άγγελος Κυρίου και παίρνει την μνημόνευση αυτή και την πηγαίνει και την εναποθέτει στο Θρόνο του Δεσπότου Χριστού ως προσευχή γι` αυτούς που μνημονεύθηκαν. Σκεφθείτε λοιπόν τι αξία έχει να σας μνημονεύσουν στην Αγία Πρόθεση.

Κάποια φορά είχα ξεχάσει να μνημονεύσω στους κεκοιμημένους τη μητέρα μου, που ήταν Αγια γυναίκα. Όταν τελείωσα την Θεια Λειτουργία και πήγα στο κελλάκι μου, εκει που καθόμουν, ήλθε η ψυχή, το πνεύμα της μητέρα μου, και μου είπε με παράπονο:

«Πάτερ Ιάκωβε δε με μνημόνευσες σήμερα».

«Πως μητέρα, σας μνημόνευσα. Κάθε μέρα σας μνημονεύω και μάλιστα την καλύτερη μερίδα σας βγάζω», της είπα. «Όχι παιδί μου, σήμερα με ξέχασες και η ψυχή μου δεν αναπαύεται τόσο όσο τις άλλες μέρες που με μνημονεύεις», μου απάντησε.

Σκεφθείτε τι μεγάλος κέρδος και ωφελεία δέχεται η ψυχή όταν τη μνημονεύει ο Ιερέας.

- Είδα και την ψυχή του πατέρα μου, - έλεγε ο Γέροντας -, να κάθεται έξω από ένα απλό σπιτάκι σαν κελλάκι και του λέω:

«Πατέρα μου, εσύ που ήσουν και χτίστης, δεν έχτιζες ένα μεγαλύτερο σπίτι να μένεις άνετα, αλλά κάθεσαι σε ένα τέτοιο σπιτάκι» Τότε, τι μου λέει:
«Παιδί μου, εσύ με τις προσευχές σου και τις ελεημοσύνες σου μου έκτισες το σπιτάκι αυτό και το έχω και μένω .

Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης

H αξία για τα μνημόσυνα, τα Τριήμερα. . .

Aποφθέγματα του γέροντος Αμβροσίου Λάζαρη

Έλεγε ότι τα μνημόσυνα για τα Τριήμερα, τα Εννιάμερα, τα Σαράντα, τα Εξάμηνα, τα Εννιάμηνα και τον Χρόνο πρέπει να γίνονται πάντοτε, το ίδιο και τα μνημόσυνα του δεύτερου και του τρίτου χρόνου. Μετά είναι προαιρετικά. Ακόμη, είχε πει ότι με τα Τρισάγια βοηθούνται οι ψυχές και ανακουφίζονται, ενώ καμία φορά από τα Σαρανταλείτουργα και τα Τρισάγια μπορούν να μπαίνουν στην «αναμονή».

Μνημονεύουμε γιατί αγαπάμε

Μερικοί ρωτούν γιατί μνημονεύουμε τα ονόματα των κεκοιμημένων και των ζώντων στις προσευχές που κάνουμε γι' αυτούς. Ο Θεός σαν παντογνώστης που είναι, δεν ξέρει τα ονόματά τους και τις ανάγκες τους;

Όμως αυτοί που μιλούν και σκέπτονται έτσι, ξεχνούν ότι την προσευχή δεν την κάνομε για ενημέρωση του Θεού. Φυσικά ο Θεός δεν έχει ανάγκη τέτοιας ενημερώσεως. Άλλη είναι η σημασία αυτής της προσευχής.

Προσευχόμεθα υπέρ των ζώντων και των μεταστάντων και τους μνημονεύουμε με τα ονόματά τους, για να δείξουμε, ότι τους αγαπάμε με όλη μας την καρδιά. Γιατί δεν είμαστε απλώς συγγενείς ή φίλοι ή γνωστοί, αλλά «αλλήλων μέλη». Μέλη της Μιάς Εκκλησίας. Του Ενός Μυστικού Σώματος του Χριστού.

Υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στη μηχανική και απαθή μνημόνευση των ονομάτων και στην ολοκάρδια προσευχή. Το ένα απέχει από τον άλλο, όσο ο ουρανός από τη γη.

Η προσευχή πρέπει να είναι ειλικρινής εκδήλωση αγάπης. Η αγάπη είναι η πρώτη και μεγάλη εντολή. Γι' αυτό ο Θεός τη δέχεται. Και γι' αυτό την περιμένει! Η αγάπη για τους ζώντες και κεκοιμημένους αδελφούς μας είναι χρέος. Το πρώτο από όλα. Κάθε λέξη στην προσευχή, κάθε λέξη που πηγάζει από τα βάθη της καρδιάς, έχει πολλή δύναμη: «Πολύ ισχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη», λέγει η Αγία Γραφή.

Και αν έχει τόση μεγάλη σημασία η μνημόνευση των ονομάτων ζώντων και κεκοιμημένων σε οποιαδήποτε προσευχή, πόσο μεγαλύτερη σημασία και αξία έχει, όταν μνημονεύονται τα ονόματα στην ιερότερη προσευχή, στη Θεία Λειτουργία; Στη Θεία Λειτουργία ο ιερέας επισφραγίζει τη μνημόνευση των ονομάτων ζώντων και κεκοιμημένων με τα λόγια «Απόπλυνον, Κύριε, τα αμαρτήματα των ενθάδε μνημονευθέντων δούλων Σου τω αίματί Σου τω αγίω»..