Τέσσερα σημεία που αξίζει να προσέξουμε σχετικά με τον Απόστολο Ματθαίο

Μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι, στην περίπτωση του Αγίου Ματθαίου, υπάρχουν τέσσερα στοιχεία που αξίζουν προσοχής.

Το πρώτο είναι η προθυμία του να υπακούσει· διότι, μόλις τον κάλεσε ο Χριστός, εγκατέλειψε αμέσως το τελωνείο του —αφήνοντας τους λογαριασμούς των φόρων ημιτελείς, χωρίς να φοβηθεί τους προϊσταμένους του— και αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στον Χριστό. Αυτή η άμεση υπακοή στάθηκε αφορμή για πλάνη σε ορισμένους, όπως αναφέρει ο Ιερώνυμος στο υπόμνημά του στο συγκεκριμένο χωρίο του Ευαγγελίου: «Ο Πορφύριος και ο Αυτοκράτορας Ιουλιανός βλέπουν σε αυτό είτε την άγνοια ενός ψευδόμενου χρονικογράφου, είτε την αφροσύνη εκείνων που ακολούθησαν τον Σωτήρα τόσο πρόθυμα —σαν να πήγαν πίσω από τον πρώτο τυχόντα που τους κάλεσε, χωρίς κανέναν απολύτως λόγο». Όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Απόστολοι, προτού πιστέψουν σε Αυτόν, είχαν ήδη δει τα πολλά σημεία της δύναμής Του που προηγούνταν της παρουσίας Του. Και, βεβαίως, η ίδια η λαμπρότητα και το μεγαλείο της κρυμμένης Θεότητάς Του —που ακτινοβολούσαν ακόμη και μέσα από το ανθρώπινο πρόσωπό Του— ήταν αρκετά για να τους ελκύσουν από την πρώτη κιόλας στιγμή που Τον αντίκρισαν. Διότι, αν ο μαγνήτης έχει τη δύναμη να έλκει δαχτυλίδια και κομμάτια σιδήρου, πόσο μάλλον μπορεί ο Κύριος όλης της κτίσης να ελκύσει κοντά Του όποιους Εκείνος θελήσει!». Αυτά αναφέρει ο Ιερώνυμος.

Η δεύτερη αρετή είναι η γενναιοδωρία του, χάρη στην οποία παρέθεσε ένα μεγάλο δείπνο στον Χριστό, μέσα στο σπίτι του. Το δείπνο ήταν σπουδαίο —όχι τόσο λόγω της πολυτέλειας των ετοιμασιών, όσο για τους εξής λόγους: πρώτον, λόγω της προαίρεσης και της πρόθεσης του Ματθαίου, ο οποίος υποδέχθηκε τον Κύριο με μεγάλη αγάπη και πόθο· δεύτερον, λόγω του μυστηρίου που εμπεριέχεται, το οποίο εξηγείται στο σχόλιο για τον Άγιο Λουκά: «Όποιος υποδέχεται τον Χριστό στα ενδότερα της ψυχής του, γεμίζει από τη γλυκύτητα των άφθονων πνευματικών απολαύσεων»· τρίτον, λόγω των διδασκαλιών του Χριστού κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάθροισης, όπως: «Έλεος θέλω και όχι θυσία» και «οι υγιείς δεν έχουν ανάγκη ιατρού, αλλά οι ασθενείς»· και τέταρτον, λόγω των προσκεκλημένων, δηλαδή του Χριστού και των μαθητών Του.

Η τρίτη αρετή είναι η ταπεινοφροσύνη του, η οποία εκδηλώνεται με διπλό τρόπο. Καταρχάς, ο ίδιος ο Ματθαίος ομολογεί ότι υπήρξε τελώνης. Οι άλλοι ευαγγελιστές, όπως αναφέρει το σχόλιο, δεν κατέγραψαν το κοινό όνομα, από σεβασμό και τιμή που αρμόζουν σε έναν ευαγγελιστή. Εκείνος όμως —καθώς ο δίκαιος άνθρωπος είναι ο πρώτος που κατηγορεί τον εαυτό του— αποκαλεί τον εαυτό του Ματθαίο και τελώνη, θέλοντας να δείξει ότι κανείς από όσους μετανοούν δεν πρέπει να αμφιβάλλει για τη σωτηρία του, αφού ένας τελώνης μπόρεσε ξαφνικά να γίνει απόστολος και ευαγγελιστής. Δεύτερον, υπέμεινε τις ύβρεις με καρτερία. Διότι, όταν οι Φαρισαίοι γόγγυζαν επειδή ο Χριστός πήγε κοντά σε έναν αμαρτωλό άνθρωπο, εκείνος θα μπορούσε δικαίως να τους απαντήσει: «Εσείς είστε οι άθλιοι και αμαρτωλοί, εσείς που, θεωρώντας τους εαυτούς σας δίκαιους, αποφεύγετε τον ιατρό! Ενώ εγώ δεν μπορώ πλέον να αποκαλούμαι αμαρτωλός, αφού κατέφυγα στον ιατρό της σωτηρίας και δεν Του κρύβω τις πληγές μου!»

Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε τη μεγάλη τιμή που αποδίδεται στο Ευαγγέλιό του εντός της Εκκλησίας, καθώς αναγιγνώσκεται συχνότερα από τα άλλα Ευαγγέλια —όπως ακριβώς οι Ψαλμοί του Δαβίδ και οι Επιστολές του Αγίου Παύλου απαγγέλλονται συχνότερα από τα υπόλοιπα ιερά κείμενα. Ο λόγος είναι ο εξής: Ο Άγιος Ιάκωβος αναφέρει ότι υπάρχουν τρία είδη αμαρτίας: η υπερηφάνεια, η λαγνεία και η φιλαργυρία. Ο Σαούλ —που έλαβε το όνομά του από τον υπερήφανο βασιλιά Σαούλ— υπέπεσε στην αμαρτία της υπερηφάνειας, όταν καταδίωκε την Εκκλησία του Θεού πέρα ​​από κάθε μέτρο. Ο Δαβίδ υπέπεσε στην αμαρτία της λαγνείας, όταν όχι μόνο διέπραξε μοιχεία, αλλά, εξαιτίας αυτής, αφαίρεσε και τη ζωή του πιο πιστού του στρατιώτη, του Ουρία. Ο Ματθαίος υπέπεσε στην αμαρτία της φιλαργυρίας, λόγω της ακόρεστης επιθυμίας του για αισχροκέρδεια, καθώς υπηρετούσε ως τελώνης. Το τελωνείο —ή «τελωνείον», όπως αναφέρει ο Ισίδωρος— είναι ένας χώρος σε λιμάνι, όπου τα πλοία και οι ναυτικοί καταβάλλουν τέλη για τα εμπορεύματά τους. Αυτά τα τέλη, σύμφωνα με τον Βέδα, ονομάζονται «τέλος» στα ελληνικά και «vectigal» στα λατινικά. Αυτοί οι τρεις άνδρες, λοιπόν, ήταν αμαρτωλοί. Ωστόσο, η μετάνοιά τους ήταν τόσο ευάρεστη στον Κύριο, ώστε Εκείνος όχι μόνο τους συγχώρησε, αλλά και τους περιέβαλε με τα δώρα Του σε ακόμη μεγαλύτερη αφθονία. Από τον πιο σκληρό διώκτη έκανε έναν πιστό κήρυκα, από τον μοιχό και φονιά έκανε έναν προφήτη και ψαλμωδό, από τον φιλάργυρο και τον κυνηγό του χρήματος έκανε έναν απόστολο και ευαγγελιστή. Γι’ αυτόν τον λόγο, τα λόγια αυτών των τριών διαβάζονται σε εμάς συχνότερα, ώστε κανείς από όσους επιθυμούν να μετανοήσουν να μην απελπίζεται για τη συγχώρηση, εφόσον η χάρη επιτέλεσε τέτοια θαύματα σε τόσο μεγάλους αμαρτωλούς.

Του Ιάκωβου της Βοραγίνης

Από το έργο «Ο Χρυσός Θρύλος» (The Golden Legend) του Ιάκωβου της Βοραγίνης, σε μετάφραση και διασκευή των Ryan, Granger και Helmut Ripperger. (Arno Press: Longmans, Green & Co) 1941, σσ. 561-566.