Περί νοεράς προσευχής. Όσιος Θεoφάνης ο έγκλειστος.

 

Ἐπιθυμεῖτε νά μάθετε κάτι σχετικό μέ τήν προσευχή. Τί θά μποροῦσα νά σᾶς πῶ ποῦ νά μήν τό ξέρετε;

Πλησιάζοντας κανείς τόν Κύριο, ἀμέσως νοιώθει τήν ἀνάγκη νά προσευχηθεῖ. Σ’ αὐτό βοηθοῦν οἱ ἐκκλησιαστικοί ὕμνοι καί τά προσευχητάρια. Καθώς ὅμως προσεύχεται κανείς, διαπιστώνει ὅτι ἡ προσευχή τοῦ διασπᾶται καί διάφοροι λογισμοί ἀπασχολοῦν τήν ψυχή. Τότε χρειάζεται ἀγῶνας.

Ὅσο περισσότερο ἀγωνίζεται κανείς νά συγκρατήσει τό νοῦ, τόσο καί ἡ προσευχή γίνεται περισσότερο καθαρή. Ἡ ψυχική ἀτμόσφαιρα δέν καθαρίζεται τελείως ἄν δέν ἀνάψει ἡ πνευματική φλόγα. Αὐτή εἶναι δῶρο τῆς θείας Χάριτος. Ὅταν ἀνάψει, ἡ ἀκατάσχετη φλυαρία τῶν λογισμῶν σταματᾶ. Συμβαίνει στήν ψυχή ὅ,τι συμβαίνει καί στήν αἱμορροοῦσα, μόλις ἄγγιξε τό ἔνδυμα τοῦ Κυρίου: «Ἔστη [=σταμάτησε] ἡ ρῦσις τοῦ αἵματος αὐτῆς» (Λουκ. 8, 44). Στήν κατάσταση αὐτή, ἡ προσευχή τείνει νά γίνη ἀδιάκοπη, ἀδιάλειπτη. Ἐδῶ ἐξασκεῖται συστηματικά ἡ προσευχή τοῦ Ἰησοῦ, ἡ συνεχής ἐπανάληψις τοῦ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με». Ἕως ἐδῶ φθάνει κανείς μέ τήν δική του προσπάθεια. Ἀπ’ ἐδῶ καί πέρα ἡ θεία Χάρις ἐπεμβαίνει περισσότερο δραστικά.

Ἡ προσευχή δίνεται ἀπό τόν Θεό καί δέν ἀπορρέει ἀπό τήν ψυχική διάθεσι τοῦ ἀνθρώπου. Εἰσέρχεται μέσα του τό πνεῦμα τῆς προσευχῆς καί γεμίζει τό ἐσωτερικό της καρδιᾶς του. Ἡ ψυχή τότε ἀναβλύζει μόνη της τήν προσευχή. Βρίσκεται στήν ἐπήρεια τοῦ πνεύματος τῆς προσευχῆς. Ἐδῶ ὑπάρχουν δύο στάδια:

Στό πρῶτο, ἡ ψυχή τά αἰσθάνεται καί τά διακρίνει ὅλα. Βλέπει γύρω της, νοιώθει τήν κατάσταση της, κυβερνᾶ τόν ἑαυτό της, μπορεῖ ἀκόμη καί νά διακόψει τήν ἐπίσκεψι τῆς χάριτος τοῦ πνεύματος τῆς προσευχῆς.

Στό δεύτερο στάδιο, καθώς διδάσκουν οἱ ἅγιοι Πατέρες καί ἰδιαίτερα ὁ ὅσιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος, ἔχουμε μιά ἐντελῶς διαφορετική κατάστασι. Χαρακτηρίζεται σάν ἔκσταση ἤ σάν ἁρπαγή. Ἡ ψυχή, μεθυσμένη ἀπό τήν Θεία Χάρη, παύει νά αἰσθάνεται τά γήινα καί τά αἰσθητά. Ἀδυνατεῖ νά ἐλέγχει τόν ἑαυτό της καί νά ἐπηρεάζει τήν κατάσταση στήν ὁποία βρίσκεται.

Ἀναφέρεται στά πατερικά κείμενα ὅτι κάποιος ἄρχισε τήν προσευχή τό βράδυ, περιῆλθε σ’ αὐτή τήν κατάσταση καί συνῆλθε τό πρωί. Σ’ ἄλλους μέν ἡ κατάσταση αὐτή συνοδευόταν μέ λάμψη στό πρόσωπο ἤ μιά ἀκτινοβολία γύρω του. Σ’ ἄλλους μέ αἰώρηση πάνω ἀπό τό ἔδαφος. Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος σ’ αὐτή τήν κατάσταση «ἀνῆλθε μέχρι τρίτου οὐρανοῦ». Καί οἱ ἅγιοι προφῆτες μέ τόν τρόπο αὐτό μετέφεραν τίς βουλές τοῦ Θεοῦ. Θαυμάστε τό ἔλεος τοῦ Κυρίου. Λίγο κοπιάζει κανείς καί σέ τί ὕψη ἀξιώνεται ν’ ἀνεβεῖ! Γι’ αὐτό πρέπει νά ἐνθαρρύνουμε κάθε ἀδελφό: Ἀγωνίζου, ἀξίζει τόν κόπο!».

«Ποτέ νά μήν προσεύχεσθε βιαστικά. Νά προσεύχεσθε μέ ἔντονη συμμετοχή τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς στά νοήματα τῆς προσευχῆς. Νά προετοιμάζεσθε πρίν ἀπό τήν προσευχή μαζεύοντας τίς σκέψεις καί προσπαθῶντας μέ συγκεντρωμένη προσοχή νά σταθεῖτε ἐνώπιόν του Κυρίου. Βασική προϋπόθεση μιάς καλῆς προσευχῆς εἶναι ἡ μετάνοια. Ὅλοι εἴμαστε ἁμαρτωλοί καί ὁ Θεός «πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καί τεταπεινωμένην οὐκ ἐξουδενώσει». Σέ κάθε προσευχή θυμηθεῖτε τίς ἁμαρτίες στίς ὁποῖες πέσατε.

Τί προσπαθῶ νά κατορθώσω μέ τήν προσευχή; Νά θερμανθεῖ ἡ καρδιά ἀπό ἀγάπη πρός τόν Θεό καί νά διατηρεῖται ἔντονη ἡ αἴσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Σ’ αὐτό βοηθάει πολύ ἡ προσευχή τοῦ Ἰησοῦ: «Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησον μέ τόν ἁμαρτωλό». Συχνά νά λέτε αὐτή τήν προσευχή, μέχρις ὅτου ἡ γλῶσσα συνηθίσει νά τήν ἐπαναλαμβάνει μόνη της. Γιά νά προοδεύσει κανείς στήν προσευχή πρέπει νά προσπαθεῖ νά στολίσει τήν καρδιά του μέ ὅλες τίς ἀρετές. Προπαντός μέ τήν ταπείνωση, τήν μετάνοια καί τήν αὐταπάρνηση. Ὁ Θεός ὅλα τα βλέπει καί ὅλα τα ἀκούει. Γνωρίζει ὅλα τα μυστικά μας. Γι’ αὐτό ἄς καθαρίσουμε κάθε κηλῖδα τοῦ ἑαυτοῦ μας. Καί ὅποτε μᾶς ἔλθει στό νοῦ ἤ στήν καρδιά μᾶς κάτι τό ἀκάθαρτο, ἀμέσως ἅς τό ἀπομακρύνουμε καί ἀμέσως ἅς καταφεύγουμε στήν προσευχή».

Κάθε ἀναφορά τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς πρός τόν Θεό εἶναι πραγματική προσευχή. Ἐάν, καθώς ἐργάζεσθε, ἐνθυμεῖσθε τόν Θεό, αὐτό ἀποτελεῖ προσευχή. Ο Μ. Βασίλειος θέτει τό ἐρώτημα: «Πῶς οἱ ἀπόστολοι μποροῦσαν νά προσεύχωνται ἀδιάλειπτα;» Καί δίνει τήν ἀπάντηση: «Σ’ ὅλες τίς ἐκδηλώσεις τούς εἶχαν τήν σκέψη τους στόν Θεό καί ζοῦσαν διαρκῶς ἀφωσιωμένοι σ’ Αὐτόν. Αὐτή ἡ ἐσωτερική τους διάθεση ἀποτελοῦσε ἀδιάλειπτη προσευχή».

Ἐσεῖς πού ζεῖτε μέσα στόν κόσμο, πρέπει ἀφ ἑνός ν’ ἀπομακρύνετε ἀπό τήν καρδιά σας κάθε ἁμαρτωλό λογισμό καί ἀφ’ ἑτέρου ν’ ἀφιερώνετε στόν Θεό ὅλες σας τίς δραστηριότητες. Αὐτή ἡ ἀναφορά στόν Θεό μετατρέπει κάθε πράξη σέ προσευχή. Ἀναφέρει ἡ Ἁγία Γραφή ὅτι τό αἷμα τοῦ Ἄβελ βοᾶ πρός τόν Θεό. Κατά παρόμοιο τρόπο καί τά ἔργα πού ἀφιερώνονται στόν Θεό, βοοῦν πρός Αὐτόν.

Κάποτε πρόσφεραν σ’ ἕνα στάρετς ἐκλεκτό φαγητό. Μόλις τό πῆρε, εἶπε:
– «Τί ἄσχημα πού μυρίζει…».

Τόν ρώτησαν:

– «Πῶς συμβαίνει αὐτό;».

Καί αὐτός τούς ἐξήγησε ὅτι τό ἔστειλε ἄνθρωπος χωρίς καλή διάθεση καί ζωή.

Κάθε ἔργο ἐμποτίζεται μ’ ἐκεῖνα τά αἰσθήματα μέ τά ὁποῖα πραγματοποιεῖται. Ὅσοι ἔχουν καθαρή καρδιά τό αἰσθάνονται αὐτό. Ὅπως εὐωδιάζουν τ’ ἄνθη, ἔτσι εὐωδιάζουν τά ἔργα πού γίνονται μέ καλή προαίρεση. Ἡ εὐωδία τῶν καλῶν ἔργων ὑψώνεται πρός τόν οὐρανό, ὅπως τό θυμίαμα.

Οἱ δοκιμασίες σας δέν σταμάτησαν. Νομίζετε ὅτι μάταια τό ἐπιτρέπει αὐτό ὁ Θεός; Τό ἐπιτρέπει ἐπειδή σᾶς ἀγαπᾶ. Μέ τήν δοκιμασία σᾶς καθαρίζει, σᾶς κάνει ἀστραφτερούς σάν διαμάντι στόν ἥλιο. Σᾶς ἐξομαλύνει ἀκόμη τόν δρόμο γιά τήν βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Ἡ ἅμαξα μέ τήν ὁποία φθάνει κανείς ἐκεῖ εἶναι ἡ ὑπομονή. Καί τήν ὑπομονή μόνο μέ τίς δοκιμασίες μπορεῖ κανείς νά τήν ἀποκτήσει. Γι’ αὐτό ἀκριβῶς καί στέλνονται».

«Εἴθε ὁ Κύριος νά εὐλογεῖ τήν προσπάθειά σας γιά τήν ἀδιάλειπτη προσευχή. Εἶναι ἀπαράβατος πνευματικός νόμος νά μᾶς χαρίζει ὁ Θεός ὅ,τι ὠφέλιμό Του ζητᾶμε. Ἡ θεία βοήθεια πάντοτε εἶναι ἕτοιμη νά μᾶς δοθεῖ καί πάντοτε βρίσκεται κοντά μας. Πρέπει ὅμως νά τήν ζητήσουμε. Πλούσια μᾶς χαρίζεται, ὅταν δέν ὑπάρχει ἀπό πουθενά ἀλλοῦ συμπαράσταση καί μέ ὅλη μας τήν καρδιά ἀπευθυνόμαστε στόν Κύριο.

Ὅσο ὅμως στηριζόμαστε ἀγέρωχα στίς δικές μας ἀνθρώπινες δυνάμεις, ὁ Κύριος δέν ἐπεμβαίνει. Εἶναι σάν νά λέει:

– «Ἐλπίζεις νά ἐπιτύχεις μόνος σου. Πιστεύεις στό εἴδωλο τοῦ ἑαυτοῦ σου. Περίμενε λοιπόν…».

Εἴθε ὁ Κύριος νά μᾶς χαρίσει «πνεῦμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην καί τεταπεινωμένην» (Ψαλμ. 50, 19), ὥστε νά καταφεύγουμε πάντοτε σ’  Αὐτόν».

«Ἡ ποιότητα καί ἡ ποσότητα τῆς προσευχῆς φανερώνουν τήν κατάσταση τῶν σχέσεων μας μέ τόν Θεό καί τήν στάθμη τῆς πνευματικῆς μας ζωῆς. Γι’ αὐτό βλέπουμε ἁγίους, ν’ ἀρχίζουν ἀπό τήν δύση τοῦ ἡλίου τήν προσευχή καί νά τήν συνεχίζουν ὅλη τήν νύχτα, μέχρι τήν ἀνατολή καί ἀκόμη περισσότερο. Ἡ προσευχή τούς ἀνυψώνει πρός τόν οὐράνιο Πατέρα καί τούς ἁγίους, πού τούς παρηγοροῦν καί τούς εὐφραίνουν».

«Ἐπιθυμεῖτε νά γνωρίσετε τήν νοερά προσευχή. Καλό καί ὑπέροχο ἔργο ἐπιθυμεῖτε! Εἶναι ὅμως δύσκολο νά προκόψει κανείς στήν προσευχή τοῦ Ἰησοῦ, ἄν δέν συνηθίσει νά συγκεντρώνεται γενικά σέ κάθε προσευχή. Ἀκολουθῆστε γι’ αὐτό τόν ἑξῆς τρόπο: Συγκεντρώνετε τήν προσοχή σας στά λόγια, στά νοήματα ὁρισμένων ψαλμῶν ἤ ἄλλων μικρῶν προσευχῶν, πού ταιριάζουν στήν ἐσωτερική σας κατάσταση. Ἐπαναλαμβάνετε τους συχνά μέ βαθειά συναίσθηση καί ἀνάμεσά τους παρεμβάλετε τήν προσευχή τοῦ Ἰησοῦ. Ἀργότερα προσθέστε τήν ἐπίκλησι πρός τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο καί τούς ἁγίους, καθώς καί δεήσεις γιά ζῶντες καί νεκρούς». «Ἡ εὐχή «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησον με», εἶναι ὅπλο ἰσχυρό καί ἀποτελεσματικό. Καί τοῦτο διότι τό ὄνομα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εἶναι φοβερό στούς ἐχθρούς της σωτηρίας μας καί εὐλογητό στούς ἁγίους».

«Ἡ πραγματική προσευχή εἶναι θεῖο δῶρο. Νά παρακαλεῖτε θερμά τόν Θεό νά σᾶς τό χαρίσει. Ἡ ψυχρότητα στόν προσευχή εἶναι ἀποτέλεσμα κατακρίσεων, ὀργῆς καί θυμοῦ, κοσμικῶν ἐνδιαφερόντων καί ἀπασχολήσεων, σαρκικῶν ἱκανοποιήσεων καί ἀπολαύσεων… Φυλαχθεῖτε ἀπ’ ὅλα αὐτά καί θά ὑποχωρήσει».

Αναδημοσίευση από

Τη 6τη του αυτού μηνός η μνήμη της Αγίας Σοφίας εν κλεισούρα

Tο χελιδόνι του Πόντου , η ασκήτρια που μιλούσε με την Παναγία.

Η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη μιας σύγχρονης οσίας μορφής που με την παρουσία της αγίασε τα χώματα της Μακεδονίας: της Οσίας Σοφίας της εν Κλεισούρα, της «ασκήτριας της Παναγίας».

Ακολουθεί ένα πνευματικό κείμενο αφιερωμένο στη χάρη της, δομημένο γύρω από τα διδάγματα της βιοτής της.

Η Οσία Σοφία δεν υπήρξε μια συνηθισμένη μοναχή. Ήταν μια γυναίκα που δοκιμάστηκε στη φωτιά του πόνου —ορφανή, χήρα, πρόσφυγας από τον Πόντο— και επέλεξε τον δύσβατο δρόμο της «διά Χριστόν σαλότητας». Εκεί που ο κόσμος έβλεπε μια ρακένδυτη γυναίκα να κοιμάται πάνω στις στάχτες, ο Θεός έβλεπε μια φλεγόμενη λαμπάδα πίστεως. Η Αγία Σοφία έχασε παιδί και σύζυγο, ξεριζώθηκε από την πατρίδα της, αλλά δεν γόγγυσε. Αντίθετα, μετέτρεψε τον πόνο της σε αδιάλειπτη προσευχή.

«Να έχετε υπομονή... ο Θεός δεν αφήνει», έλεγε συχνά, υπενθυμίζοντάς μας πως η ελπίδα είναι το ισχυρότερο όπλο του χριστιανού. Ζώντας μέσα στο κρύο της Κλεισούρας, με ελάχιστη τροφή και φορώντας κουρέλια, η Οσία Σοφία έγινε ο καθρέφτης της απόλυτης ακτημοσύνης. Σε μια εποχή που η εικόνα και η άνεση είναι τα είδωλά μας, η Αγία μας δείχνει ότι η αληθινή ελευθερία βρίσκεται στην αποδέσμευση από τα περιττά. Η ταπείνωσή της ήταν τόσο βαθιά, που την έκανε να κρύβει τα χαρίσματά της πίσω από μια προσποιητή «τρέλα».

Παρά την αυστηρή της άσκηση, η καρδιά της ήταν μια ανοιχτή αγκαλιά. Δεχόταν τους πάντες, μοίραζε τις ελεημοσύνες που της έδιναν στους φτωχούς και παρηγορούσε κάθε πονεμένο που έφτανε στο Μοναστήρι της Παναγίας.

Η Οσία παρέδωσε το πνεύμά της στις 6 Μαΐου 1974. Παρά την εξαντλητική της άσκηση και τις κακουχίες που πέρασε (ζούσε για δεκαετίες δίπλα στο τζάκι της μονής, μέσα στις στάχτες, φορώντας μόνο λεπτά κουρέλια ακόμα και στους βαρείς χειμώνες της Καστοριάς), έζησε μέχρι την ηλικία των 91 ετών.

Η κοίμησή της ήταν οσία και ειρηνική, αντάξια της πνευματικής της κατάστασης. Είχε προαισθανθεί το τέλος της. Λίγο καιρό πριν, προετοίμαζε τους γύρω της, λέγοντας με τον δικό της απλό τρόπο ότι ήρθε η ώρα να φύγει.

Λίγο πριν ξεψυχήσει, ζήτησε να μεταλάβει των Αχράντων Μυστηρίων. Η παράδοση αναφέρει πως, παρά την ηλικία και την εξάντληση, το πρόσωπό της εξέπεμπε μια αλλιώτικη γαλήνη.

Ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι, και εμείς πρέπει να σκεφτόμαστε τη σωτηρία όλων και να προσευχόμαστε για όλους.

 Δυο μοναχοί συνομιλούσαν για τη σωτηρία.

Ο ένας έλεγε:

– Η ψυχή μου δεν μπορεί να συμβιβαστεί με τη σκέψη ότι κάποιος θα χαθεί αιώνια. Νομίζω πως ο Κύριος θα βρει τρόπο να τους σώσει όλους.

Ο άλλος απάντησε:

– Οι άγιοι Πατέρες λένε ότι ο Θεός μπορούσε να δημιουργήσει τον άνθρωπο χωρίς τη συνέργειά του, αλλά να τον σώσει χωρίς τη συμφωνία και τη συνέργεια του ιδίου του ανθρώπου είναι αδύνατο.

Η σωτηρία και η απώλεια βρίσκονται στην ελευθερία του ανθρώπου.

Ο πρώτος:

– Νομίζω ότι ο Θεός με το πλήθος της αγάπης Του θα υπερβεί την αντίσταση του κτίσματος, χωρίς να καταλύσει την ελευθερία του.

Ο δεύτερος:

– Μου φαίνεται πως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ελευθερία του ανθρώπου είναι δυνητικά τόσο μεγάλη, που και στο επίπεδο του αιώνιου Είναι, μπορεί να προσδιοριστεί αρνητικά απέναντι στον Θεό. Όσοι δεν το γνωρίζουν αυτό ή το λησμονούν, τρέφονται με «ωριγενικό γάλα».

– Αλλά πραγματικά, αυτό είναι μωρία!

– Ναι, μωρία.

– Τι να κάνουμε, λοιπόν;

– Ο Θεός θέλει να σωθούν όλοι, και εμείς πρέπει να σκεφτόμαστε τη σωτηρία όλων και να προσευχόμαστε για όλους. Αλλά ούτε η αποκάλυψη ούτε η πείρα μας μάς δίνουν βάση να ισχυριστούμε ότι όλοι θα σωθούν.

Η ελευθερία είναι μεγάλο δώρο, αλλά φρικτό.

ΠΗΓΗ

"Η αγράμματη γιαγιά και το Ευαγγέλιο.."

 

Κάποια αγράμματη αλλά ευσεβής γιαγιά, πήγε μια μέρα στην Εκκλησία και άκουσε τον ιεροκήρυκα να λέει:

Αυτός που δεν διαβάζει την Αγία Γραφή, δεν θα σωθεί!

Η γιαγιά μόλις άκουσε το λόγο αυτόν χλώμιασε, απογοητεύτηκε και γυρίζοντας σπίτι, λέει στην κόρη της:

Παιδί μου θα κολαστώ, διότι δεν διαβάζω την Αγία Γραφή!

Η κόρη της προσπάθησε να την καθησυχάσει, αλλά ματαίως.

Μια μέρα, αποφάσισε η γιαγιά να πάει σε έναν φωτισμένο γέροντα, για να την βοηθήσει.

Η γιαγιά μόλις τον είδε, του λέει:

Πάτερ μου, δεν θα σωθώ, διότι δεν διαβάζω την Αγία Γραφή, διότι είμαι αγράμματη!

Ο γέροντας όμως την καθησύχασε και της είπε:

Και πώς σώθηκαν τόσοι και τόσοι αγράμματοι άνθρωποι γιαγιά; Μάλιστα έχουμε και Αγίους, που ήταν τελείως αγράμματοι! Αυτοί πως σώθηκαν; Τα γράμματα δεν σώζουν, αλλά ούτε και η αμορφωσιά κολάζει.

Λοιπόν γιαγιά, θα κάνεις το εξής: Θα παίρνεις το Ευαγγέλιο, θα το ανοίγεις στην πρώτη σελίδα, θα βάζεις την παλάμη σου πάνω στο Ευαγγέλιο και μετά θα πηγαίνεις στο εικονοστάσι και θα λες την εξής προσευχή: ''Χριστέ μου, αυτά που γράφεις στο Ευαγγέλιο, βάλτα μέσα στην καρδιά μου!''.

Την άλλη μέρα θα βάζεις την παλάμη σου στην δεύτερη σελίδα κ.ο.κ.

Η γιαγιά εφάρμοσε κατά γράμμα τα λόγια του γέροντα για αρκετούς μήνες. Μια μέρα στο σπίτι παίζανε τα εγγονάκια της και άρχισαν να μιλάνε άσχημα και να κατακρίνουν.

Η γιαγιά το άκουσε και τα παρατήρησε, λέγοντάς τα:

Παιδιά μου, μην κρίνετε για να μην κριθείτε!

Κόκκαλο η κόρη της!

Μάνα, αυτό που είπες, από που το άκουσες και το είπες; Αυτό το λέει το Ευαγγέλιο, εσύ δεν ξέρεις γράμματα, ποιός σου το είπε;

Παιδί μου, δεν το άκουσα από κάπου, αλλά βγήκε μέσα από την καρδιά μου!

Από την στιγμή εκείνη, άρχισε η γιαγιά να αναπαράγει λόγια του Ευαγγελίου, χωρίς να το καταλαβαίνει! Η γιαγιά επειδή έκανε υπακοή στον γέροντα με πίστη και απλότητα, άρχισε ο Χριστός να εμφυτεύει τα λόγια του Ευαγγελίου στην καρδιά της.

Αυτό που θα μας σώσει είναι η πίστη στον Χριστό και όχι η μόρφωσή μας.

Εξάλλου ο Χριστός, επέλεξε αγράμματους ανθρώπους για Μαθητές Του, για να δείξει, ότι μπορεί να σε κάνει πάνσοφο, ακόμα και αν είσαι αγράμματος, αρκεί να έχει κανείς πίστη και ταπείνωση..

Γέροντας Εφραίμ της Σκήτης του Αγίου Ανδρέα

Where were the Angels when Christ was crucified?

At the time Christ was being scourged…

at the time He was being lifted up on the Cross…

at the time He was dying for man…

a question stands silently:

Where were the angels?

Were they absent?

Or were they unable to intervene?

The answer from the Holy Scriptures and the Fathers is shocking.

Christ had said that if He wanted, He would call upon “twelve legions of angels.”

That is, the entire heaven would descend in an instant.

So the angels were not absent.

They were there.

But… they did not move.

They stood.

They watched.

They were silent.

They did not do it out of weakness.

But out of obedience to the will of God.

The angels saw their Creator being humiliated… insulted… crucified by His own creatures.

And they did not intervene.

Because at that time a battle of power was not being played out… but the greatest Mystery of love was being revealed.

If the angels came down, the Cross would stop.

And if the Cross stopped… man would not be saved.

That is why heaven fell silent.

But creation spoke: the sun darkened, the earth shook, the curtain was torn.

And the angels?

They stood in awe.

In pain.

In holy silence.

And they waited…

Until the moment when the silence became a cry of victory: “He is not here… He is risen!”

My brothers, Christ did not come down from the Cross because He wanted to take us to Heaven.

And the angels did not save Him from the pain…

because at that time we were being saved.

And if at that time the angels were silent…

it was because Love spoke.

The angels did not hold Him on the Cross…

His love for you held Him.

Every nail and an “I love you”.

Every drop of blood and a salvation.

And when He said “It is finished”, it was not His end… it was the beginning of your own life.

So do not just ask where the angels were…

Ask yourself:

You… where are you in the face of such love?

Σφοδροί λογισμοί και σαρκικοί πειρασμοί...

 

Του Αγίου Ισαάκ του Σύρου

Γνώριζε ότι σφοδροί λογισμοί και σαρκικοί πειρασμοί θα σε πολεμούν, για να μολύνουν το σώμα σου και την ψυχή σου.

Για να νικήσεις το πάθος αυτό πρέπει ν’ αποφεύγεις συστηματικά τις κοσμικές συναναστροφές. Μη ξεχνάς ότι η φύση μας έχει μέσα της την ορμή για τεκνογονία, που φουντώνει από την απρόσεκτη συμπεριφορά μας με τις γυναίκες.

Άλλη ζημιά προκαλούν στην ψυχή οι πειρασμοί που έρχονται από πράγματα που βρίσκονται μακριά μας, και άλλη, πολύ σοβαρότερη βλάβη, προξενούν στην ψυχή μας οι λογισμοί που μας έρχονται όταν ο πειρασμός είναι κοντά μας. Όταν η φωτιά είναι μακριά δε μας βλάπτει πολύ, όταν όμως είναι κοντά, τότε η ζημιά είναι σίγουρη.

Όπως το λάδι τρέφει το φως του λυχναριού, έτσι και οι σαρκικές επιθυμίες τρέφουν τα πάθη. Για να κρατήσουμε το σώμα μας καθαρό από τους σαρκικούς μολυσμούς, πρέπει να προσέχουμε πολύ τα ερεθίσματα. Γιατί δε βλάπτει η ροπή για την τεκνογονία, που έβαλε ο Θεός στον άνθρωπο, αλλά η εκτροπή. Τη ροπή όμως αυτή ο άνθρωπος πρέπει να τη δαμάζει και να την οδηγεί στο καλό. Γιατί αν αφήσει τον εαυτό του χωρίς χαλινάρι, τότε θα καταντήσει χειρότερος κι από τα άλογα ζώα. Ο Θεός τα έκανε όλα «καλά λίαν», αλλά ο άνθρωπος ξέφυγε από το σωστό δρόμο και άφησε το σώμα του ελεύθερο να ικανοποιείται όπως εκείνο θέλει, και όχι όπως προστάζει το θέλημα του Θεού.

 Οι φυσικές κινήσεις του σώματος δεν πρέπει να μας βγάζουν από το σωστό δρόμο ούτε να μας εμποδίζουν στη σωφροσύνη. Τα ποτά, τα πολλά φαγητά και η απρόσεκτη συναναστροφή με γυναίκες ανάβουν τη φλόγα των κακών επιθυμιών και το σώμα αγριεύει, χάνοντας τη φυσική του ημερότητα και απλότητα.

Πολλές φορές νομίζουμε ότι με την άσκηση και την προσευχή έχουμε φτάσει σε υψηλά μέτρα αρετής. Τότε ακριβώς επιτρέπει ο Θεός τους σαρκικούς πειρασμούς για να ταπεινωθούμε. Χρειάζεται βία, γιατί η σάρκα δεν υποτάσσεται εύκολα. Ο αγώνας είναι δύσκολος, αλλά με τη βοήθεια του Κυρίου θα νικήσουμε. Ο κόπος και ο αγώνας μας, ο σκληρός και δύσκολος, θα αμειφθεί από τον Θεό. Οι θλίψεις και οι στεναχώριες θανατώνουν τα σαρκικά πάθη.

Το σώμα μας, όπως και η ψυχή μας, δεν είναι αμαρτωλά, αλλά οι κακές επιθυμίες και οι σαρκικοί μολυσμοί τα μολύνουν. Η άσκηση, η ταλαιπωρία του σώματος και η προσευχή βοηθούν στην πνευματική ανύψωση.

Όταν περιφρονούμε τις θλίψεις και τις στεναχώριες, που επιτρέπει ο Θεός για την τελειοποίησή μας, είναι σαν να περιφρονούμε τις εντολές του Θεού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αρετή ανθίζει μέσα μας σαν λουλούδι μόνο με τις θλίψεις και τους σωματικούς κόπους. Όσο περισσότερο αγαπάμε την ανάπαυση, τόσο περισσότερο δίνουμε τόπο στα πάθη. Γιατί, όταν ταλαιπωρείται το σώμα με κόπους και με θλίψεις, οι πονηροί λογισμοί υποχωρούν. Όταν ο άνθρωπος θυμάται τις αμαρτίες του και μετανοεί γι’ αυτές, τότε ο Θεός προνοεί γι’ αυτόν και του αυξάνει την αρετή. Όσο περισσότερο κανείς βιάζει τον εαυτό του, τόσο περισσότερο ο Θεός τον ευλογεί, χαρίζοντας σ’ αυτόν τη χαρά της αρετής. Κάθε χαρά, που δεν προέρχεται από την αρετή, τροφοδοτεί τα πάθη της σάρκας.

«Πολλές φορές το σώμα μας, φοβούμενο τους πειρασμούς, γίνεται φίλος της αμαρτίας».

Αυτά τα λόγια είπε ένας από τους αγίους Πατέρες της Εκκλησίας μας. Αυτός λοιπόν που επιθυμεί να κατοικήσει μέσα του ο Κύριος, πρέπει να βιάζει το σώμα του, να εργάζεται τις εντολές του Θεού και να φυλάει την ψυχή του από τα έργα της σάρκας. Το Πνεύμα το Άγιο δεν κατοικεί στο σώμα που αναπαύεται στις σαρκικές επιθυμίες. Όταν το σώμα εξασθενήσει με τη νηστεία και την προσευχή, τότε δυναμώνεται η ψυχή. Συνηθίζει δε το σώμα να παρακαλεί την ψυχή για ανάπαυση, γιατί η ανάπαυση είναι η τροφή του. Όταν δεν τροφοδοτείται το σώμα με τη χαυνότητα και την πολλή ανάπαυση, τότε υποχωρεί και νικιέται.

Γι’ αυτό έρχεται και παρακαλεί:«Άφησέ με λίγο να ξεκουρασθώ και να συνέλθω».

Και αυτό το κάνει μέχρις ότου αναλάβει τις δυνάμεις του. Ύστερα επιτίθεται στην ψυχή με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Τις ύπουλες λοιπόν παρακλήσεις του σώματος δε θα τις υπολογίσουμε. Εμείς θα πολιτευθούμε όπως θέλει ο Θεός. Και μέσα στον κόσμο μπορεί ν’ αποκτήσει κανείς την αρετή, αρκεί ν’ αγωνίζεται εναντίον των εφάμαρτων απαιτήσεων του σώματος.

Όταν το σώμα αποκάμει από τους πειρασμούς και ζητεί ν’ απαλλαγεί, εσύ να του πεις: «Εσύ την ακαθαρσία και την αισχρή ζωή επιθυμείς». Αν όμως σου αντιτάξει ότι είναι μεγάλη αμαρτία να φονεύει κανείς το σώμα του, εσύ θα το αντικρούσεις με το επιχείρημα ότι δε φονεύω εσένα (το σώμα), αλλά τις κακές και πονηρές επιθυμίες που φωλιάζουν μέσα σου.

Θα λες στο σώμα: «Εγώ σκοτώνω την ακάθαρτη ζωή που βδελύσσεται ο Κύριος, κι όχι εσένα που είσαι δώρο του Θεού».

Καλύτερα να πεθάνουμε παρά να χωριστούμε από το Θεό μας, που μας χαρίζει τόσα δώρα, και προπαντός την καθαρότητα της ψυχής και τη σωφροσύνη. Τι να την κάνει κανείς τη ζωή, όταν είναι μακριά από το Θεό; Χίλιες φορές να υπομείνει τις ταλαιπωρίες του σώματος, παρά να υποχωρήσει στις παράνομες και αμαρτωλές επιθυμίες του.

πηγή / churchofagianapa.blogspot.gr

Πώς βαπτίστηκε ο ληστής πάνω στο σταυρό;

Πόσο μεγάλο μυστήριο!

Μετανόησε ο ληστής· χρειαζόταν νερό για να βαπτισθεί.

Ήταν κρεμασμένος στον σταυρό· δεν υπήρχε άλλος τόπος να βαπτισθεί, ούτε πηγή, ούτε λίμνη, ούτε βροχή, ούτε αυτός που θα τελούσε το μυστήριο.

Γιατί όλοι οι μαθητές είχαν φύγει επειδή φοβούνταν τους Ιουδαίους.

Ο Χριστός όμως δεν εστερείτο ναμάτων, αλλά, αν και ήταν κρεμασμένος στον σταυρό, δημιούργησε νερά.

Επειδή δηλαδή δεν ήταν δυνατόν να μπει στη βασιλεία ο ληστής χωρίς βάπτισμα, πρόσφερε ο Σωτήρας αίμα και νερό από την τρυπημένη πλευρά του, για να ελευθερώσει τον ληστή από τα κακά που σήκωνε, και να δείξει ότι το αίμα έγινε λύτρο αυτών που στηρίζουν τις ελπίδες τους σ’ αυτόν.

(ΕΠΕ,Φιλοκαλια,έργα Θεοδώρου Στουδίτου, 1,61)

Ἐγὼ εἶμαι ἡ Ἀνάσταση καὶ ἡ Ζωή

 

Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς

Ἐὰν ὑπάρχει μιὰ ἀλήθεια στὴν ὁποία θὰ μποροῦσαν νὰ συνοψισθοῦν ὅλες οἱ εὐαγγελικὲς ἀλήθειες, ἡ ἀλήθεια αὐτὴ θὰ ἦταν ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἀκόμη, ἐὰν ὑπάρχει μιὰ πραγματικότητα στὴν ὁποία θὰ μποροῦσαν νὰ συνοψισθοῦν ὅλες οἱ καινοδιαθηκικὲς πραγματικότητες, ἡ πραγματικότητα αὐτὴ θὰ ἦταν ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Μόνο στὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἐξηγοῦνται ὅλα τὰ θαύματά Του, ὅλες οἱ ἀλήθειές Του, ὅλα τὰ λόγια Του, ὅλα τὰ γεγονότα τῆς Καινῆς Διαθήκης.

Μέχρι τὴν ἀνάστασή Του ὁ Κύριος δίδασκε γιὰ τὴν αἰώνια ζωή, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀνάστασή Του ἔδειξε ὅτι ὁ Ἴδιος ὄντως εἶναι ἡ αἰώνια ζωή. Μέχρι τὴν ἀνάστασή Του δίδασκε γιὰ τὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀνάστασή Του ἔδειξε ὅτι ὁ Ἴδιος εἶναι πράγματι ἡ ἀνάσταση τῶν νεκρῶν. Μέχρι τὴν ἀνάστασή Του δίδασκε ὅτι ἡ πίστη σ’ Αὐτὸν μεταφέρει ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ἀλλὰ μὲ τὴν ἀνάστασή Του ἔδειξε ὅτι ὁ Ἴδιος νίκησε τὸ θάνατο καὶ ἔτσι ἐξασφάλισε στοὺς θανατωμένους ἀνθρώπους τὴ μετάβαση ἐκ τοῦ θανάτου στὴν ἀνάσταση.

Μὲ τὴν ἁμαρτία ὁ ἄνθρωπος ἔγινε θνητὸς καὶ πεπερασμένος· μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ Θεανθρώπου γίνεται ἀθάνατος καὶ αἰώνιος. Σ’ αὐτὸ δὲ ἀκριβῶς ἔγκειται ἡ δύναμη καὶ τὸ κράτος καὶ ἡ παντοδυναμία τῆς τοῦ Χριστοῦ ἀναστάσεως. Καὶ γιὰ αὐτὸ χωρὶς τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ δὲν θὰ ὑπῆρχε κἄν ὁ Χριστιανισμός. Μεταξὺ τῶν θαυμάτων ἡ ἀνάσταση τοῦ Κυρίου εἶναι τὸ μεγαλύτερο θαῦμα. Ὅλα τὰ ἄλλα θαύματα πηγάζουν ἀπὸ αὐτὸ καὶ συνοψίζονται σ’ αὐτό. Ἀπ’ αὐτὸ πηγάζουν ἡ πίστη καὶ ἡ ἀγάπη καὶ ἡ ἐλπίδα καὶ ἡ προσευχὴ καὶ ἡ θεοσέβεια. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο καμία ἄλλη θρησκεία δὲν ἔχει· αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο ἀνυψώνει τὸν Κύριο ὑπεράνω ὅλων τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν θεῶν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο κατὰ τρόπο μοναδικὸ καὶ ἀναμφισβήτητο δείχνει καὶ ἀποδεικνύει ὅτι ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ μόνος ἀληθινὸς Θεὸς καὶ Κύριος σὲ ὅλους τοὺς ὁρατοὺς καὶ ἀόρατους κόσμους.

Τὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος πιστεύει ἀληθινὰ στὸν Ἀναστάντα Κύριο τὸ ἀποδεικνύει μὲ τὸ νὰ ἀγωνίζεται κατὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ τῶν παθῶν καὶ ἐὰν μὲν ἀγωνίζεται, πρέπει νὰ γνωρίζει ὅτι ἀγωνίζεται γιὰ τὴν ἀθανασία καὶ τὴν αἰώνια ζωή. Ἐὰν ὅμως δὲν ἀγωνίζεται, τότε μάταιη ἡ πίστη του! Διότι, ἐὰν ἡ πίστη τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι ἀγώνας γιὰ τὴν ἀθανασία καὶ τὴν αἰωνιότητα, τότε τί εἶναι; Ἐὰν μὲ τὴν πίστη στὸ Χριστὸ δὲν φθάνει κανεὶς στὴν ἀθανασία καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ θανάτου νίκη, τότε πρὸς τί ἡ πίστη μας; Ἐὰν ὁ Χριστὸς δὲν ἀναστήθηκε, τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ ἁμαρτία καὶ ὁ θάνατος δὲν ἔχουν νικηθεῖ. Ἐὰν δὲ δὲν ἔχουν αὐτὰ τὰ δύο νικηθεῖ, τότε γιατί νὰ πιστεύει κανεὶς στὸ Χριστό; Ἐκεῖνος ὅμως ὁ ὁποῖος μὲ τὴν πίστη στὸν Ἀναστάντα Χριστὸ ἀγωνίζεται ἐναντίον κάθε ἁμαρτίας του, αὐτὸς ἐνισχύει σιγὰ-σιγὰ μέσα του τὴν αἴσθηση ὅτι ὁ Κύριος πραγματικὰ ἀναστήθηκε, ἄμβλυνε τὸ κέντρο τοῦ θανάτου, νίκησε τὸ θάνατο σὲ ὅλα τὰ μέτωπα τῆς μάχης.

Χωρὶς τὴν ἀνάσταση δὲν ὑπάρχει οὔτε στὸν οὐρανὸ οὔτε κάτω ἀπὸ τὸν οὐρανὸ τίποτε πιὸ παράλογο ἀπὸ τὸν κόσμο αὐτὸ οὔτε μεγαλύτερη ἀπελπισία ἀπὸ τὴ ζωὴ αὐτή, δίχως ἀθανασία. Σ’ ὅλους τοὺς κόσμους δὲν ὑπάρχει περισσότερο δυστυχισμένη ὕπαρξη ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, ποὺ δὲν πιστεύει στὴν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν. Γι’ αὐτό, γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη, ὁ Ἀναστημένος Κύριος εἶναι τὰ «πάντα ἐν πᾶσιν» σ’ ὅλους τοὺς κόσμους: ὅ,τι τὸ Ὡραῖο, τὸ Καλό, τὸ Ἀληθινό, τὸ Προσφιλές, τὸ Χαρμόσυνο, τὸ Θεῖο, τὸ Σοφό, τὸ Αἰώνιο. Αὐτὸς εἶναι ὅλη ἡ Ἀγάπη μας, ὅλη ἡ Ἀλήθειά μας, ὅλη ἡ Χαρά μας, ὅλο τὸ Ἀγαθό μας, ὅλη ἡ Ζωή μας, ἡ Αἰωνία Ζωὴ σὲ ὅλες τὶς αἰωνιότητες καὶ ἀπεραντοσύνες.

Η Πασχαλιά είναι δέντρο ευλογημένο από την Παναγία!

 Πόσο όμορφη είναι!

Η Πασχαλιά είναι δέντρο ευλογημένο από την Παναγία!

Ο λαός λέει ότι όταν σταύρωσαν τον Χριστό, η Παναγία ήταν πολύ στεναχωρημένη, ταλαιπωρημένη και τσακισμένη από τον πόνο και το κλάμα.

Περπάτησε λίγο και κάθισε να ξεκουραστεί κάτω από ένα δέντρο που ήταν γεμάτο φύλλα αλλά όχι άνθη.

Δεν άνθιζε ποτέ. Κουρασμένη καθώς ήταν, αποκοιμήθηκε.

Το δέντρο τότε, άρχισε σιγά-σιγά να ρίχνει όλα του τα φύλλα και να σκεπάζει απαλά τη Παναγία για να τη ζεστάνει.

Οταν η Παναγία ξύπνησε, πρόσεξε τα γυμνά κλαδιά του δέντρου και προς στιγμήν απόρησε.

Μα σαν είδε όλα εκείνα τα φύλλα που τη σκέπαζαν και τη ζέσταναν, ευλόγησε το δέντρο λέγοντας: «Να είσαι πάντα ευλογημένο και μοσχοβολημένο».

Με την ευλογία της Παναγίας το δέντρο γέμισε με καταπράσινα φύλλα και άνθισε για πρώτη φορά. Ονομάστηκε Πασχαλιά.

Είναι η ευλογημένη Πασχαλιά με τα μυρωδάτα εκείνα λουλούδια που ανθίζουν το Πάσχα…

Καλό Πάσχα και Καλή Ανάσταση σε όλους με υγεία,  αγάπη και Ειρήνη στον κόσμο και τις καρδιές μας!

Άνθρωπο χωρίς σταυρό δεν γνώρισα.

 Άνθρωπο χωρίς σταυρό δεν γνώρισα.

Άλλον με σταυρό μεγάλο και άλλον με σταυρό μικρό.

Άλλον με σταυρό βαρύ και άλλον με ελαφρύτερο…

Κάποιοι τον κουβαλάν αγόγγυστα.

Κάποιοι δακρύζουν στα κρυφά.

Κάποιοι από τον δρόμο καμιά φορά κουράζονται και ξαποσταίνουν.

Άλλοι τον κουβαλούν στους ώμους.

Άλλοι στη πλάτη.

Και άλλοι αγκαλιά. Σφιχτά.

Σχεδόν ερωτικά…

Και κάποιοι άλλοι, τον σέρνουν τον σταυρό τους…

Πάντως όλοι κάτι κουβαλούν.

Όλοι κάτι έχουν.

Το θέμα είναι να μην παραιτηθείς.

Το θέμα είναι να μην πετάξεις κάτω τον σταυρό σου.

Να σε βρει το τέλος, το πέρασμα, και τα χέρια σου να κρατάνε ακόμα το σταυρό.

Τον σταυρό που σου έχει λάχει.

Αυτό είναι το θέμα.

Και αν καμιά φορά φτάνεις στο ‘’αμήν’’, σήκωνε ψηλά τα μάτια.

Μεγάλος σταυρός, μεγάλη Ανάσταση

Ο Χριστός, στις πρώτες 3 ώρες πάνω στο Σταυρό τακτοποιεί 3 πράγματα:

 Ο Χριστός, στις πρώτες 3 ώρες πάνω στο Σταυρό τακτοποιεί 3 πράγματα:

 α) ζητά από το Θεό Πατέρα να συγχωρέσει όλους όσους τον Σταύρωσαν δηλ. όλους τους Ρωμαίους στρατιώτες, γιατί δεν γνώριζαν τι έκαναν και όχι τους ηθικούς αυτουργούς Πιλάτος, Καϊάφας, Άννας, Γραμματείς και Φαρισαίους, διότι εκείνοι λίγο-πολύ γνώριζαν τι έκαναν 

β) την σωτηρία του Δυσμά, τον εκ του δεξιά ληστή, ο οποίος αναγνώρισε στο πρόσωπο του Χριστού, τον Κύριο και Σωτήρα του και 

γ) την τακτοποίηση και την ανάθεση της Παναγίας από το Χριστό στα χέρια του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Στις υπόλοιπες 3 ώρες, ο Χριστός λέει άλλους 3 λόγους:

 α) αναρωτιέται (η ανθρώπινη φύση) αν ο Θεός Πατέρας τον εγκατέλειψε 

β) αναφωνεί το ''Διψώ'' και οι στρατιώτες αντί για νερό του προσφέρουν ξύδι και

 γ) εκφωνεί το ''Τετέλεσται'', ότι δηλ. ολοκληρώθηκε η σωτηρία του ανθρώπου. Μετά από όλα αυτά, ο Χριστός στις 3 το απόγευμα, έριξε μια ματιά προς τον ουρανό και αναβόησε με όση δύναμη είχε: Πάτερ εις χείρας Σου, παρατίθημι το πνεύμα Μου. Και στη συνέχεια εξέπνευσε... Ο Χριστός στις 6 ώρες που ήταν πάνω στο Σταυρό, είπε 7 λόγους, με βαθιά νοήματα, οι οποίοι αποτέλεσαν μυστική θεολογία.

 Γέροντας Εφραίμ Σκήτης Αγίου Ανδρέα

«Ο ιδρώτας του έγινε σαν σταγόνες αίματος, που έπεφταν στην γη» (Λουκ. 22, 44).

  

Σκέψου, αδελφέ, τα αίτια που προξένησαν ένα τόσο παράξενο αποτέλεσμα στον Υιό του Θεού, ώστε, ολόκληρος να στάζη ιδρώτα, που έμοιαζε με αίμα από κάθε μέρος του αγιώτατου σώματός του· «Ο ιδρώτας του έγινε σαν σταγόνες αίματος, που έπεφταν στην γη» (Λουκ. 22, 44). Και αυτά ήταν κυρίως τρία· α. Η πρόβλεψις των παθών, που επρόκειτο να πάθη· β’. η λύπη που δέχθηκε για τις αμαρτίες μας· και γ’. η πρόγνωσις της αχαριστίας μας.

Η α’, λοιπόν, αιτία ήταν η πρόβλεψις των παθών του. Και αυτό συνέβη από το εξής· από την μία μεριά ο Κύριός μας γνώριζε πάρα πολύ καλά την αξία της θεϊκής του ζωής της οποίας μία και μόνο στιγμή ήταν πολυτιμότερη από την ζωή όλων των κτισμάτων, τόσο εκείνων, που είναι στη ζωή, όσο και εκείνων, που πρόκειται να έλθουν στην ζωή. Από την άλλη μεριά προέβλεπε καθαρά και ζωντανά ζωγραφισμένα όλα τα βάσανα, όλους τους ονειδισμούς όλα τα όργανα του θλιβερού του πάθους· εννοώ μαστιγώσεις, αγκάθια, καρφιά, χολή, σταυρό· και, για να μιλήσω σύντομα, προέβλεπε όλο εκείνο το αμέτρητο πέλαγος των παθών, που επρόκειτο να τον περικυκλώση μέσα σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα, όπως έλεγε αντί γι’ αυτόν ο προφήτης Δαυίδ· «Με έζωσαν τα δεσμά του άδη και ο θάνατος μου έστησε τις παγίδες» (Ψαλμ. 17,6).

Γι’ αυτό ποιος μπορεί να καταλάβη σε τι είδος πολέμου και αγωνίας βρισκόταν η καρδιά του Ιησού μας; Και μάλιστα, διότι οι κατώτερες δυνάμεις της ψυχής του στερήθηκαν κάθε παρηγοριά τον καιρό αυτόν, γιατί δεν την επέτρεπε η θέλησις της θεότητας να μεταδοθή σ’ αυτές για να είναι τα βάσανα της θεϊκής του ανθρωπότητας ολόγυμνα και απόλυτα καθαρά. Έτσι με τον τρόπο αυτόν κρατώντας η θεότητα την χαρά στο ανώτερο μέρος της ψυχής του Κυρίου, δεν επέτρεπε να μεταδοθή ούτε μία σταλαγματιά από αυτήν στο κατώτερο και αισθητικό μέρος [Διότι είναι γνώμη των θεολόγων, ότι ο Κύριός μας έχοντας την μακάρια γνώσι και όρασι στο έπακρο και μέσα από αυτήν βλέποντας τον Θεό, όπως οι μακάριοι, χαιρόταν και αισθανόταν αγαλλίασι κατά το ανώτερο μέρος της ψυχής, δηλαδή νοερά, βρισκόμενος στα πάθη· όσον αφορά, όμως, το κατώτερο και αισθητικό μέρος της ψυχής, υπέμενε με τον φυσικό τρόπο, σαν να βρισκόταν σε δρόμο, όπως ακριβώς και οι άλλοι άνθρωποι]· γι’ αυτό και έλεγε· «Είναι λυπημένη η ψυχή μου μέχρι θανάτου» (Ματθ. 26, 38). Στον πόλεμο αυτόν και την αγωνία που συνέβη στην καρδιά του Ιησού πριν ακόμη συμβή το πάθος, έπαθε ο Ιησούς όλα τα μαρτύρια του πάθους του και τα έζησε όλα μαζί συγκεντρωμένα, ενώ στο πραγματικό του πάθος επρόκειτο να τα υποφέρη ένα ένα ξεχωριστά. Και το παράξενο είναι το εξής· ότι δηλαδή τότε στον κήπο έπαθε και εκείνα ακόμη, που δεν τα έπαθε πραγματικά στο πάθος, όπως ήταν η εγκατάλειψις της Παναγίας του Μητέρας· η σκληρή πληγή, που του άνοιξε στην πλευρά μετά τον θάνατό του ο στρατιώτης· το να μένη το αμόλυντο σώμα του άταφο τόσον καιρό· το να σφραγίσουν τον τάφο του και τα παρόμοια. Λοιπόν, η φρίκη και ο τρόμος τόσων κακών, που επρόκειτο να πάθη, σπρώχνοντας όλο το αίμα στην καρδιά του Ιησού, βρήκε εκεί, σαν ένα κάστρο, την αγάπη του προς τον Πατέρα και προς εμάς από την οποία αγάπη, επιστρέφοντας πίσω το αίμα του, βγήκε από τις φλέβες του και από όλους τους πόρους εκείνου του παναγίου σώματος και έτρεξε στην γη με την μορφή του ιδρώτα· Ιδρώτα όμως που ήταν χονδρός και έμοιαζε με αίμα· «Και ο ιδρώτας του έγινε σαν σταγόνα αίματος που έπεφτε στην γη» (Λουκ. 22, 44). Τι παράξενο άκουσμα! Ο Ιησούς η αυτοαλήθεια, λυπάται και κανείς δεν βρίσκεται να τον παρηγορήση· ο Ιησούς η αυτοανάπαυσις ιδρώνει, αγωνιά, τρομάζει, φοβάται, πονά και κανείς δεν βρίσκεται να τον συμπονέση· γι’ αυτό δίκαιο είχε να φωνάζη· «Έλπιζα ότι θα βρω κάποιον να μοιρασθή τον πόνο μου και δεν βρέθηκε· και κάποιους να με παρηγορήσουν και δεν βρήκα» (Ψαλμ. 68, 21).

Τι λες τώρα, εσύ, αμαρτωλέ, σ’ αυτό το θλιβερό θέαμα του Ιησού; Σκέπτεσαι άραγε, ότι η δική σου αγάπη ανάγκασε τον Ιησού όχι μόνο να υποφέρη εκείνα τα βάσανα, που πραγματικά τα ετοίμαζαν οι εχθροί του, αλλά να θέλη και ο ίδιος προβλέποντας τα παρόμοια βάσανα, να βασανίση από πρώτα τον εαυτό του; Σκέφτεσαι, ότι αυτός που επρόκειτο να ξαλαφρώση τα βάσανα των μαρτύρων με μία παρηγοριά υπέροχη, τώρα επιθυμεί μόνος του και επιβαρύνει τον εαυτό του με τόσα βάσανα για την δική σου αγάπη; Σκέφτεσαι, ότι ο Ιησούς και προτού ακόμη έλθη ο καιρός του πάθους του, θέλει και πίνει με τον φόβο και με την αγωνία αυτό το πικρό ποτήρι του πάθους του, χωρίς να γλυκάνη τα πάθη της φύσεώς του ούτε με μία σταγόνα χαράς, για να θεραπεύση τα πάθη της δικής σου ανθρώπινης φύσης και για να εξαλείψη από σένα τελείως τους κόπους, τους ιδρώτες, τις λύπες, τον φόβο και την αγωνία του θανάτου; Έτσι θεολογούν ο άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας και ο μέγας Βασίλειος και πρίν από αυτούς ο μέγας Παύλος λέγοντας· «Για να ελευθερώση εκείνους που από τον φόβο του θανάτου, ήταν υποδουλωμένοι σε όλη τους την ζωή» (Εβρ. 2, 15). Και, λοιπόν, εσύ βλέποντας τέτοιους ματωμένους ιδρώτες του λυτρωτή σου, δεν πρέπει να σκεπασθής ολόκληρος από την ντροπή, γιατί μέχρι τώρα δεν αγάπησες εκείνον, που τόσο σε αγάπησε; Δεν πρέπει να πης με τον Δαυίδ· «Κάλυψε η ντροπή το πρόσωπό μου;» (Ψαλμ. 43, 17). Γιατί δεν μιμήθηκες και συ μία φορά τον λυτρωτή σου, που βρήκε τόσους τρόπους για να υποφέρη για σένα; Έχυσες και κάποια σταγόνα από ιδρώτα, μόνο και μόνο για να αντισταθής στην αμαρτία; Έκανες και συ τέτοιον πόλεμο και αγώνα ενάντια στα πάθη, που σε εξουσιάζουν; Ή μπορείς από εδώ και πέρα να σκέφτεσαι, ότι είναι βαρειές οι θλίψεις και οι ιδρώτες και οι κόποι για τις εντολές του Χριστού, όταν βλέπης έναν Θεό βυθισμένο μέσα στους πόνους και να στάζη από κάθε μέλος ιδρώτα, που να μοιάζη με αίμα; Μη παρακαλώ, αδελφέ, μη φθάσης σε τέτοια αναισθησία, ώστε να καταπατήσης τους καταματωμένους ιδρώτες που χύνει ο Χριστός για την δική σου αγάπη, και, φοβούμενος τους κόπους γυρίσης πάλι πίσω και ζήσης την προηγούμενη αμαρτωλή ζωή σου. Αλλά ευχαρίστησε τον Κύριο, που τόσο ελεύθερα χύνει το αίμα του για την αγάπη σου, σαν να ήταν νερό, που έχει εξατμισθή και μεταβλήθηκε σε έναν παχύ και χονδρό ιδρώτα· να ντραπής που μέχρι τώρα ζητούσες τις ανέσεις σου και τις διασκεδάσεις σου μπροστά στον Κύριό σου, που τόσο βασανίζεται και τόση αγωνία έχει για σένα, όπως λέει και η παροιμία για εκείνους, που κουράζονται πολύ, ότι ίδρωσε το αίμα· και ζήτησέ του μία σταγόνα από εκείνον τον θεϊκό του ιδρώτα για παντοτινή θεραπεία των παθών σου, για δύναμι της αδυναμίας σου και για να ενισχυθής ώστε να μη φοβάσαι τίποτε το αντίθετο, ούτε αυτόν τον φοβερό θάνατο. Επειδή γι’ αυτά έχυσε ο Κύριος και τον ιδρώτα αυτόν, όπως λέει ο ιερός Θεοφύλακτος· «Αυτά υπέφερε ο Κύριος πρώτα μεν, για να αποδείξη, ότι ήταν άνθρωπος πραγματικά· αλλά και για ένα άλλον μυστικό λόγο, για να χαρίση την υγεία στην κοινή δειλία της ανθρώπινης φύσεως αφού την ξοδεύση στον εαυτό του και κάνει τον εαυτό του υπάκουο στο θείο θέλημα· και οι ιδρώτες που βγαίνουν από τον εαυτό του και πέφτουν κάτω, θα μπορούσε κανείς να πη, ότι σημαίνουν το εξής· το να ξεραίνωνται και να χάνουν την ζωντάνια τους και να απομακρύνωνται από εμάς οι πηγές της δειλίας αφού θα ανδρώνεται και θα δυναμώνη η φύσι μας εν Χριστώ».

Β’.Σκέψου, αγαπητέ, την δεύτερη αιτία αυτού του θαυμάσιου ιδρώτα, που ήταν η λύπη, που δέχθηκε ο Χριστός για τις αμαρτίες. Γιατί και αυτές παρουσιάσθηκαν μπροστά στα μάτια του μία μία· και σ’ αυτόν τον ίδιο καιρό η καρδιά του ήταν περικυκλωμένη από όλες αυτές σαν από τόσα φίδια, γι’ αυτό και ο τρόμος και ο πόνος τον οποίο δέχθηκε γι’ αυτές ήταν μεγαλύτερος από όσους πόνους δοκίμασε ποτέ κάποιος άνθρωπος πάνω στην γη. Γιατί, αν μόνο η κακία μιας αμαρτίας είναι αμέτρητη, πόση κακία μπορει να περιέχη η άβυσσος των αμαρτιών όλων των ανθρώπων, περασμένων, παρόντων και μελλόντων; Τώρα για όλες αυτές τις κακίες πόνεσε ο Χριστός στον κήπο και πόνεσε σύμφωνα με το μέτρο της αμέτρητης αγάπης που είχε προς τον ουράνιο Πατέρα και προς εμάς για την σωτηρία μας πράγμα που κανένας νους δεν μπορεί να το καταλάβη. Γι’ αυτό κάθε αμαρτία ήταν σαν ένα κοντάρι καρφωμένο στο βάθος της καρδιάς του και του προξένησε μία πληγή σκληρότερη από εκείνες τις πραγματικές πληγές που περίμενε να του κάνουν σε όλο του το σώμα, σαν να του ήταν περισσότερο ανυπόφορες οι αμαρτίες μας και όχι ο ίδιος ο θάνατος. Γιατί προτίμησε τον θάνατο, μόνο και μόνο για να εξαφανίση εντελώς και να εξορίση από τον κόσμο αυτό το μεγάλο τέρας την αμαρτία.

               Ένας παρόμοιος πόνος και μία παρόμοια λύπη δεν μπορούσε να βρεθή σε καρδιά άλλου, εκτός από την καρδιά του Ιησού Χριστού, επειδή όσοι άνθρωποι βρίσκονται σ’ αυτόν τον κόσμο δεν γνωρίζουν το μεγαλείο του Θεού· γι’ αυτό και ούτε πονούν ούτε υποφέρουν, όπως πρέπει, για τις περιφρονήσεις του Θεού· οι άγιοι, πάλι, που βρίσκονται μέσα στην θεία μακαριότητα, μολονότι και γνωρίζουν καλλίτερα το θεϊκό μεγαλείο, όμως λόγω της καταστάσεώς τους δεν μπορούν να θλίβονται και να λυπούνται. Αλλά στην περίπτωσι του Χριστού, επειδή ήταν ενωμένα η ευτυχία ως προς την ψυχή και η ιδιότητα να υποφέρη ως προς το σώμα, γι’ αυτό, ως άνθρωπος, που μπορούσε να πάθη, υπέφερε πάρα πολύ βλέποντας την περιφρόνησι του Θεού από τα δημιουργήματά του· και από αυτά τα δύο ήταν αρκετό να γνωρίση έναν απέραντο ωκεανό πόνου και λύπης· «Το ποτήρι της καταστροφής είναι μεγάλο και βαθύ» (Θρήν. 2, 13). Γι’ αυτό αυτό το μεγάλο άθροισμα των αμαρτιών όλων των ανθρώπων, όντας φορτωμένο πάνω στους τρυφερούς ώμους του Ιησού Χριστού, σαν ένα φορτίο πάρα πολύ βαρύ και με υπερβολικό όγκο και καταπλακώνοντάς τον από κάτω με υπερβολή· «Να, λέει, ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου» (Ιω. 1, 29)· τόσο στενοχώρησε την καρδιά του, μέχρι το σημείο να βγάλη ιδρώτες σαν αίμα από κάθε μέλος του σώματός του· «Έγινε ο ιδρώτας του σαν σταγόνες αίματος που έπεφτε πάνω στη γη» (Λουκ. 22, 44). Ω αμαρτία, αμαρτία που με το αμέτρητο βάρος σου καταβύθισες τον Υιό του Θεού μέσα σε μία θάλασσα λύπης και τον έκανες να στενοχωρήται, να λιποθυμή και να λιγοψυχή τόσο, ώστε επειδή δεν βρέθηκε άνθρωπος να τον παρηγορήση, κατέβηκε ένας άγγελος από τον ουρανό, για να τον ενισχύση· «Εμφανίσθηκε σ’ αυτόν άγγελος από τον ουρανό, για να τον ενισχύση» (Λουκ. 22, 43). Ώστε καλά σε είχε προβλέψει ο προφήτης Ζαχαρίας σαν ένα πολύ μεγάλο μολύβι, εξ αιτίας του βάρους που προξενεί σ’ εκείνους που το βαστάζουν· «Τότε το στρογγυλό μολυβένιο καπάκι σηκώθηκε και μία γυναίκα καθόταν μέσα στο κοφίνι και είπε (ο άγγελος δηλαδή) αυτή είναι η ασέβεια» (Ζαχ. 5, 7).

Τώρα, εσύ, αδελφέ, που μελετάς αυτά, σκέψου πόσο μέρος από αυτό το βαρύ φορτίο του Ιησού προήλθε από τις δικές σου αμαρτίες και να αισθανθής ντροπή για το μαρτύριο, που προξένησες σ’ αυτόν, που γνώρισε από πρώτα τις κακίες σου· διότι όση ευχαρίστησι αισθανόσουν εσύ, όταν έκαμνες την αμαρτία, τόσο αντίστοιχο πόνο και θλίψι έδινες στον Ιησού, όταν την προέβλεπε, στον κήπο. Έτσι, αν εσύ αμάρτανες λιγότερο, και ο Κύριος κατόπιν θα λυπόταν και θα υπέφερε λιγότερο· λοιπόν, ευχαρίστησέ τον χίλιες φορές για την αγάπη, με την οποία φορτώθηκε τις αμαρτίες σου και σε συμπάθησε, μολονότι δεν ήσουν άξιος συμπάθειας λέγοντας και συ προς αυτόν μαζί με τον Ιώβ· «Βάρος είμαι για σένα» (Ιώβ 7, 20). Και επειδή αυτός έκλαψε τις αμαρτίες σου με δάκρυα από αίμα, όπως αναφέρεται· «Ο οποίος κατά τις ημέρες της επίγειας ζωής του, έκανε προσευχές και παρακλήσεις με κραυγή δυνατή προς εκείνον, ο οποίος μπορούσε να τον σώση από τον θάνατο» (Εβρ. 5, 7), παρακάλεσέ τον να σου δώση χάρι να τις κλάψης κι εσύ με δάκρυα κατανύξεως πριν να έλθη ο καιρός για να κριθής, γνωρίζοντας εκείνο που αναφέρει ο Ησαΐας· «Αφήστε με και μη προσπαθήτε να με παρηγορήσετε· θα κλάψω πικρά» (Ησαΐας 22, 4).

Γ. Σκέψου, αδελφέ, την τρίτη αιτία αυτής της βροχής του ιδρώτα του Ιησού, ο οποίος ιδρώτας έμοιαζε με αίμα, που ήταν η πρόγνωσις της αχαριστίας του. Αν όλοι οι άνθρωποι μπορούσαν να ανταποκριθούν με μία ευχάριστη καρδιά στην αγάπη και στα πάθη του Ιησού Χριστού, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι αυτός θα δεχόταν από αυτό μία πάρα πολύ μεγάλη αφορμή παρηγοριάς στις θλίψεις του, και, μπορούμε να πούμε, ότι το πέλαγος της λύπης του πάθους του θα μπορούσε να γίνη τότε ένα πέλαγος από γάλα. Επειδή, όμως, σχεδόν όλοι οι άνθρωποι, τόσο αυτοί που είναι άπιστοι, όσο και αυτοί που απέτυχαν ως χριστιανοί, έδειξαν μία αχάριστη διάθεσι σε μία τόσο μεγάλη αγάπη και στα πάθη του Ιησού, γι’ αυτό η πρόγνωσις της τόσο μεγάλης αχαριστίας του τόσου αναρίθμητου πλήθους των ανθρώπων, πρόσθεσε μία αμέτρητη λύπη στην καρδιά του λυτρωτή, γιατί γνώριζε από πριν, ότι κοντά στους τόσο αχάριστους επρόκειτο να είναι χωρίς ωφέλεια το πάθος του και το αίμα, που επρόκειτο να χύση για την ελευθερία τους, αυτό αντίθετα επρόκειτο να γίνη αιτία να γραφή αυστηρότατα η απόφασις της καταδίκης τους. Γι’ αυτό και με παράπονο έλεγε μαζί με τον Δαυίδ· «Ποια ωφέλεια θα υπάρξη αν χυθή το αίμα μου και αν κατέβω στον τάφο;» (Ψαλμ. 29, 11). Αυτός γνώριζε από πριν, ότι πεθαίνη για τους εχθρούς του και τέτοιους εχθρούς που δεν θέλουν ποτέ να συμφιλιωθούν μαζί του, αλλά θέλουν και επιθυμούν να είναι αιώνιοι εχθροί του. Αυτός γνώριζε από πριν, ότι για τέτοιους εχθρούς επρόκειτο όλες οι θεϊκές του φλέβες να αδειάσουν από το αίμα του· ότι για χάρι τους επρόκειτο να βυθισθή σε έναν κατακλυσμό από ονειδισμούς και βάσανα και, με λίγα λόγια, αυτός γνώριζε από πριν, ότι για τέτοιους αχάριστους αμαρτωλούς επρόκειτο να ξοδευθούν τόσο πολύτιμα αντιφάρμακα των παθών του και του θανάτου του άδικα και ανώφελα, διότι αυτοί από δική τους ευθύνη δεν ήθελαν να βοηθηθούν από αυτά – και να σωθούν, λόγω της ψυχρότητος της πίστεως και της αγάπης τους, αλλά ήθελαν να κολασθούν. Ώστε ποιος μπορει να καταλάβη πόση μεγάλη στενοχώρια και λύπη έβαλε στην καρδιά του Ιησού η πρόγνωσις όλων αυτών; Ποιος μπορεί να καταλάβη πόση λύπη πρόσθεσε στον Κύριο ο συλλογισμός αυτός ότι, δηλαδή, άδικα υποφέρει τόσους κόπους και πόνους και χωρίς ελπίδα να επιτύχη τον σκοπό εκείνον, για τον οποίον υπέφερε, που ήταν η σωτηρία όλων των ανθρώπων και η δόξα του Θεού; Γι’ αυτό και προλαβαίνοντας είπε μαζί με τον προφήτη Ησαΐα· «Εγώ έκανα την σκέψι, ότι άδικα κουράσθηκα και ανώφελα εξάντλησα την δύναμί μου» (Ησαΐας 49, 4). Ποιος μπορεί να φαντασθή πόσο του κακοφαινόταν να υποφέρη τόσο και να βασανίζεται σαν μία μητέρα με αμέτρητους πόνους για μία γέννα και κατόπιν να γεννά ένα νεκρό παιδί; Λοιπόν, για όλα αυτά είχε δίκαιο ο Ιησούς να έχη τόση αγωνία, ώστε να ιδρώση το αίμα· «Και επειδή περιέπεσε σε αγωνία, προσευχόταν θερμότερα και έγινε ο ιδρώτας του σαν σταγόνες αίματος, που έπεφταν στην γη» (Λουκ. 22, 44).

Τώρα εσύ, αγαπητέ, φαντάσου και σ’ αυτήν την ταλαιπωρία του Ιησού, πόσο είναι το μέρος που του πρόσφερες κι εσύ, και ποια ευχαριστία έδειξες στην αγάπη του ή ποιο κέρδος έβγαλες μέχρι τώρα από τους κόπους του; Εσύ αμέσως μόλις βγήκες από το θεϊκό λουτρό, που ο ίδιος με το αίμα του σου γνώρισε στην αγία εξομολόγησι, γύρισες πίσω, για να μολυνθής πάλι με τους προηγούμενους μολυσμούς και με τις συνήθεις σου παρανομίες. Όλα τα μέλη του Ιησού Χριστού μαρτυρούν την αγάπη, που σου έδειξε αυτός και που αντίστροφα όλα τα μέλη του Ιησού είναι μάρτυρες της αχαριστίας που έδειξες σ’ αυτόν. Εκείνο το Αίμα, που έγραψε στα μέλη του την αγάπη του προς εσένα, αυτό το ίδιο γράφει σ’ αυτά και την κακή ανταπόκρισι της αχαριστίας σου· και με όλα αυτά εσύ πάλι και πάλι ευχαριστιέσαι να ζης στην συνέχεια την προηγούμενη κακή σου ζωή και επιθυμείς να ζημιώνης παρά να υπηρετής με ψυχρότητα έναν κύριο, στον οποίο έχεις χρέος να προσφέρης το λιγώτερο ιδρώτα αντί ιδρώτα και αίμα αντί αίματος.

Ώστε, πρέπει να ντραπής πολύ, αδελφέ, για την προηγούμενη αχαριστία σου και στο εξής δώσε υπόσχεσι να φανής ευχάριστος στον Θεό και για εκπλήρωσι της ψυχρότητάς σου πρόσφερε αυτό το ίδιο αίμα του Ιησού Χριστού, το τόσο θερμό και τόσο ποθητό, το οποίο σαν μορφή ιδρώτα τρέχει από όλα τα μέλη του πρόθυμα, ως σμύρνα εκλεκτή, για να θεραπεύση τις πληγές σου και να σε απομακρύνη τόσο από την αμαρτία, ώστε να μη βρεθή πάνω σου κανένας μολυσμός ψυχής και σώματος. Γιατί αυτός ήταν και ο τελικός του σκοπός, να χύση ο Κύριος και τον ιδρώτα και το αίμα του, να καθαρίση την εκκλησία και να την κάνη ωραία και χωρίς κηλίδα, χωρίς να έχη καμμία ακαθαρσία και ρυτίδα, όπως λέει ο θείος Παύλος· «Ο Χριστός αγάπησε την εκκλησία και παρέδωσε τον εαυτό του γι’ αυτήν, για να την αγιάση, αφού την καθάρισε με το λουτρό του ύδατος για να παρουσιάση στον εαυτό του ένδοξη την εκκλησία, χωρίς να έχη κηλίδα ή ρυτίδα ή κάτι άλλο από τα παρόμοια, αλλά να είναι αγία και άψογη» (Εφεσ. 5, 25).

 Αγιου Νικοδημου Αγιορειτη.